Globalne regiony uprawy pszenicy: gdzie uprawia się pszenicę, jakie są jej klasy i dlaczego ma to znaczenie dla cen towarów

Definicja regionów uprawy pszenicy
Pszenica jest uprawiana na około 220 milionach hektarów na całym świecie, a roczna produkcja wynosi około 780 milionów ton. Głównymi regionami upraw są stepy rosyjskie, subkontynent indyjski, Chińska Nizina Północna, Wielkie Równiny USA, kanadyjskie prerie oraz australijski pas pszenicy. Każdy region uprawia określone klasy pszenicy, zdeterminowane przez klimat i glebę — klasy te decydują o tym, z jakim kontraktem futures powiązane są ceny pszenicy z danego regionu oraz które kraje importujące ją kupują.

---

Spis treści

1. Globalna produkcja: kto produkuje najwięcej pszenicy
2. Wielkie Równiny USA: Hard Red Winter, Hard Red Spring i Soft Red Winter
3. Kanadyjskie prerie: CWRS i pas pszenicy twardej premium
4. Rosja i Ukraina: pszenica ozima i eksport z regionu Morza Czarnego
5. Unia Europejska: Francja, Niemcy i rynek pszenicy miękkiej
6. Australia: ASW, APW i przewaga półkuli południowej
7. Indie i Chiny: główni producenci, którzy głównie zaspokajają własne potrzeby
8. Regionalne przepływy handlowe: kto eksportuje do kogo
9. Mapa zależności: Region uprawy × Klasa × Kontrakt futures
10. Najczęściej zadawane pytania
11. Kluczowe wnioski

---

Globalna produkcja: kto produkuje najwięcej pszenicy

Światowa produkcja pszenicy wynosi średnio około 780-800 milionów ton rocznie, choć ulega wahaniom w zależności od pogody. Najwięksi producenci pod względem wolumenu:

Ranking	Kraj	Śr. produkcja (mln ton/rok)	Pozycja w handlu netto
1	Chiny	130-140	Duży importer określonych klas
2	Indie	105-115	Sporadyczny mały eksporter
3	Rosja	80-95	Eksporter nr 1 na świecie
4	USA	45-55	Duży eksporter
5	Kanada	32-38	Duży eksporter
6	Francja	30-40	Duży eksporter w UE
7	Ukraina	20-30 (przed wojną)	Duży eksporter (zakłócony)
8	Australia	25-36	Duży eksporter
9	Pakistan	25-28	Konsumpcja krajowa
10	Niemcy	22-28	Eksporter w UE

Ważne rozróżnienie: wolumen produkcji nie jest równy wolumenowi eksportu. Chiny i Indie to dwaj najwięksi producenci pszenicy na świecie, ale razem prawie nic nie eksportują — zużywają praktycznie całą krajową produkcję, aby wyżywić swoje ogromne populacje. Rosja (3. producent) jest największym eksporterem na świecie, ponieważ produkcja znacznie przewyższa popyt krajowy. Kanada (5. producent) eksportuje około 70% swojej pszenicy.

Globalny handel pszenicą wynosi około 190-220 milionów ton rocznie — tylko około 25-28% światowej produkcji przekracza granice państw. Sprawia to, że pszenica jest towarem w mniejszym stopniu handlowanym w stosunku do wolumenu produkcji w porównaniu z soją (której handluje się w około 40%) lub wieloma metalami.

---

Wielkie Równiny USA: Hard Red Winter, Hard Red Spring i Soft Red Winter

Stany Zjednoczone produkują pszenicę na szerokim łuku geograficznym, przy czym każdy region uprawia inną klasę:

Hard Red Winter (HRW) — Kansas, Oklahoma, Teksas, Nebraska, Kolorado

Wielkie Równiny od Teksasu na północ przez Kansas to serce amerykańskiej produkcji pszenicy. Kansas jest największym stanem produkującym pszenicę. HRW jest wysiewana jesienią (październik-listopad), zimuje pod śniegiem i jest zbierana w czerwcu-lipcu.

Klimat ma znaczenie: Wielkie Równiny są półsuche, z gorącymi latami i mroźnymi zimami. Ten cykl temperaturowy i stres wodny powoduje, że pszenica wytwarza silne białka glutenowe — stąd nazwa pszenica „twarda” (hard). Zawartość białka wynosi zazwyczaj 10-13%, co jest wystarczające do produkcji mąki chlebowej.

Kansas City jest centrum handlowym dla HRW — kontrakt futures na HRW w KCBT (Kansas City Board of Trade, obecnie CME Group) odzwierciedla tę geografię.

Eksport: HRW trafia z elewatorów na Wielkich Równinach koleją do Zatoki Teksańskiej (Galveston, Corpus Christi, Houston) na eksport, głównie do Meksyku, Japonii, Korei Południowej, Filipin i Azji Południowo-Wschodniej.

Hard Red Spring (HRS) — Montana, Dakota Północna, Dakota Południowa, Minnesota

Dalej na północ, na Północnych Równinach uprawia się pszenicę Hard Red Spring — sadzoną w kwietniu-maju i zbieraną w sierpniu-wrześniu. Krótszy, chłodniejszy okres wegetacyjny z większą wilgotnością daje pszenicę o bardzo wysokiej zawartości białka (typowe 13-15%; HRS z zawartością białka 14%+ z doliny Red River w Dakocie Północnej jest produktem premium).

Kontrakty futures na HRS na Minneapolis Grain Exchange (MGEX) odzwierciedlają tę geografię. Pszenica jara ma kluczowe znaczenie dla mieszania — piekarze dodają HRS o wysokiej zawartości białka do pszenicy o niższej zawartości białka, aby osiągnąć docelowe poziomy białka w mące.

Eksport: HRS trafia koleją na Północno-Zachodnie Wybrzeże (porty w rejonie Portland, Seattle) na eksport do Japonii, Korei Południowej, na Tajwan, do Indonezji i na inne rynki Azji Wschodniej.

Soft Red Winter (SRW) — Illinois, Indiana, Ohio, Michigan, Missouri, Arkansas

Środkowy Zachód i pas wschodni uprawiają pszenicę Soft Red Winter — o niższej zawartości białka (8-11%), bardziej miękkiej teksturze ziarna, odpowiednią do mąki na ciasta i wyroby cukiernicze. SRW jest najczęściej notowanym kontraktem futures na pszenicę w USA (CBOT ZW), ale jest przeznaczona głównie do krajowego spożycia. Wolumeny eksportowe są niższe niż w przypadku HRW czy HRS.

Biała pszenica z Północno-Zachodniego Wybrzeża — Waszyngton, Oregon, Idaho

Stany zachodnie uprawiają białą pszenicę (biały kolor otrębów), zarówno typu twardego, jak i miękkiego. Główne rynki eksportowe: japońskie młyny (biała pszenica daje jaśniejszy kolor makaronu), koreańscy producenci makaronu błyskawicznego. Porty Północno-Zachodniego Wybrzeża (Portland, Seattle, Tacoma) obsługują większość eksportu pszenicy z tego regionu.

---

Kanadyjskie prerie: CWRS i pas pszenicy twardej premium

Pas pszenicy w Kanadzie rozciąga się przez prowincje preriowe — Saskatchewan, Manitoba i Alberta — w pasie klimatycznym dobrze przystosowanym do uprawy pszenicy Hard Red Spring. Sam Saskatchewan odpowiada za około 40-45% kanadyjskiej produkcji pszenicy.

Podstawową kanadyjską klasą eksportową jest CWRS (Canadian Western Red Spring) — wysokiej jakości pszenica jara twarda o wysokiej zawartości białka, która konkuruje bezpośrednio z amerykańską Hard Red Spring na rynkach międzynarodowych. CWRS zazwyczaj charakteryzuje się zawartością białka na poziomie 13,5-14,5%+ i uzyskuje znaczną premię jakościową na rynkach potrzebujących pszenicy do mieszanek o wysokiej zawartości białka.

Kanadyjska pszenica jest sprzedawana w ramach zderegulowanego systemu od czasu zakończenia monopolu Canadian Wheat Board w 2012 roku. Główne firmy zbożowe — Viterra (Glencore), Cargill, Richardson, Parrish & Heimbecker — konkurują teraz o zakup, magazynowanie i eksport kanadyjskiej pszenicy.

Logistyka eksportowa: Pszenica z prerii przemieszcza się koleją (Canadian Pacific i CN Rail) do Thunder Bay (Wielkie Jeziora, na rynki wschodnie przez Drogę Wodną Świętego Wawrzyńca), Vancouver (terminal BCR/Roberts Bank) i Prince Rupert (głównie HRS na rynki azjatyckie). Wąskie gardło logistyczne w zachodnich portach kanadyjskich — zwłaszcza zatłoczenie kolei i przepustowość terminali — jest powracającym problemem, który wpływa na konkurencyjność kanadyjskiego eksportu.

Główne rynki eksportowe dla CWRS: Wielka Brytania (mieszanki na mąkę chlebową), Bangladesz, Indie (okresowo, w zależności od krajowej produkcji w Indiach) oraz Japonia/Korea Południowa do mieszanek o wysokiej zawartości białka.

---

Rosja i Ukraina: pszenica ozima i eksport z regionu Morza Czarnego

Rosja jest największym eksporterem pszenicy na świecie, a pozycja ta zbudowana jest na masowej produkcji z rolniczych stref czarnoziemnych:
– Kraj Krasnodarski i Stawropolski (Północny Kaukaz) — najwyższa wydajność, łagodny klimat, doskonała jakość
– Region Wołgi (Saratów, Samara, Wołgograd) — duże wolumeny, bardziej zmienna jakość
– Zachodnia Syberia (Omsk, Nowosybirsk) — znacząca produkcja, ale duża odległość od portów

Rosyjska pszenica to głównie pszenica ozima — wysiewana we wrześniu-październiku i zbierana w lipcu-sierpniu. Jest to głównie pszenica miękka nadająca się do przemiału, z zawartością białka zazwyczaj 11-13%. Rosyjska pszenica konkuruje na Bliskim Wschodzie i w Afryce Północnej (Egipt, Turcja, Arabia Saudyjska, Libia), gdzie wrażliwość cenowa jest wysoka, a kupujący preferują ilość nad wysoką zawartość białka.

Infrastruktura eksportowa Rosji skupia się na portach czarnomorskich: Noworosyjsk, Tamań, Tuapse i port Kavkaz. Całkowita zdolność eksportowa rosyjskiej pszenicy z regionu Morza Czarnego znacznie wzrosła w ciągu ostatniej dekady. Terminal zbożowy w Noworosyjsku jest jednym z największych obiektów załadunku zboża na świecie.

Ukraina przed 2022 rokiem była piątym lub szóstym największym eksporterem pszenicy na świecie, z eksportem 18-20 milionów ton rocznie. Główne regiony upraw na Ukrainie to żyzne strefy stepowe środkowej i wschodniej Ukrainy — obwody charkowski, dniepropietrowski, zaporoski, chersoński i mikołajowski — z których wiele znajduje się obecnie pod częściową lub pełną rosyjską okupacją wojskową lub jest obszarem aktywnego konfliktu.

Ukraińska pszenica to głównie pszenica ozima, podobna pod względem jakości do pszenicy rosyjskiej, eksportowana przez porty czarnomorskie i naddunajskie. Ukraiński eksport jest obecnie znacznie zakłócony — zmniejszony z 20 milionów ton do być może 10-15 milionów ton (przez alternatywne trasy barkami rzecznymi Dunajem do portów rumuńskich oraz ograniczony powrót transportów czarnomorskich po wygaśnięciu umów).

Połączenie rosyjskiego i ukraińskiego eksportu sprawia, że korytarz pszeniczny Morza Czarnego jest najważniejszym pojedynczym szlakiem dostaw dla światowej przystępności cenowej pszenicy — szczególnie dla Afryki Północnej, Bliskiego Wschodu i Azji Południowej.

---

Unia Europejska: Francja, Niemcy i rynek pszenicy miękkiej

UE produkuje około 130-140 milionów ton pszenicy rocznie (wliczając durum), choć wielkość ta znacząco waha się w zależności od pogody.

Francja jest największym producentem i eksporterem pszenicy w UE, uprawiającą pszenicę miękką konsumpcyjną (francuski odpowiednik SRW, ale z określonymi wymogami odmianowymi dla jakości przemiałowej). Główne regiony upraw obejmują Beauce (na południe od Paryża — „spichlerz Francji”), Nord-Pas de Calais, Normandię i Poitou-Charentes.

Francuski eksport pszenicy trafia głównie do Afryki Północnej (Maroko, Algieria, Tunezja), Afryki Zachodniej (Senegal, Wybrzeże Kości Słoniowej) oraz wewnątrz samej UE. Gdy francuska produkcja jest silna, konkuruje ona z rosyjską pszenicą w przetargach w Afryce Północnej. Francuski eksport pszenicy odbywa się z portów atlantyckich (Rouen — największy na świecie port eksportowy pszenicy miękkiej) i portów śródziemnomorskich (Sète).

Niemcy są dużym producentem pszenicy chlebowej (pszenica konsumpcyjna klasy A i B), a także pszenicy paszowej. Niemiecki eksport pszenicy trafia do sąsiadów z UE oraz przez Bałtyk (Hamburg, Rostock) na rynki światowe.

Polska szybko rozwinęła się jako producent i eksporter pszenicy, a eksport znacząco wzrósł od czasu przystąpienia Polski do UE w 2004 roku. Polska pszenica konkuruje obecnie na rynkach Afryki Północnej, zdominowanych wcześniej przez dostawy z Francji i Niemiec.

Kontrakty futures na pszenicę konsumpcyjną Euronext Paris MATIF (ticker EBM, wielkość kontraktu 50 ton) są punktem odniesienia dla cen pszenicy miękkiej w UE. Ceny FOB we Francji na Atlantyku są notowane jako różnice (dyferencjały) w stosunku do MATIF i są uważnie śledzone przez kupujących z Afryki Północnej i Zachodniej.

---

Australia: ASW, APW i przewaga półkuli południowej

Produkcja pszenicy w Australii koncentruje się w pasie pszenicy w Australii Zachodniej (zdecydowanie największa strefa produkcji, skupiona na obszarze na wschód od Perth), przy dodatkowej produkcji w Australii Południowej i Nowej Południowej Walii.

Okres wegetacyjny jest odwrotny niż na półkuli północnej: pszenica jest wysiewana w maju-czerwcu i zbierana w październiku-styczniu (australijskie lato). Daje to australijskiemu eksportowi charakterystyczną rolę rynkową: nowe australijskie zbiory docierają do krajów importujących, gdy zapasy z półkuli północnej mają 6+ miesięcy i zaczynają wykazywać pogorszenie jakości.

Australia uprawia głównie pszenicę o niskiej do średniej zawartości białka:
– ASW (Australian Standard White): podstawowa klasa eksportowa, 10,5%+ białka
– APW (Australian Premium White): wyższa zawartość białka (11,5%+), notowana z premią
– AH (Australian Hard): wysoka zawartość białka (13%+), na rynki mieszanek premium

Główne rynki eksportowe: Indonezja, Filipiny, Wietnam, Korea Południowa, Japonia i Bliski Wschód. Australia jest dominującym dostawcą dla młynów w Azji Południowo-Wschodniej ze względu na bliskość, spójność jakości i kontrsezonowy czas dostaw.

Porty i logistyka: Terminal zbożowy Kwinana (w pobliżu Perth) w Australii Zachodniej jest jednym z najbardziej ruchliwych obiektów eksportu zboża na świecie. Zboże gromadzi się z ogromnego pasa pszenicy w WA za pośrednictwem transportu drogowego i kolejowego do tego terminalu w celu załadunku masowego.

Produkcja w Australii jest wysoce zmienna — lata suszy (cykle La Niña / El Niño znacząco wpływają na opady w WA) mogą zmniejszyć produkcję o 40-50%. Susza w latach 2019-2020 była niszczycielska; w latach 2020-2022 uzyskano rekordowe zbiory po tym, jak La Niña przyniosła ponadprzeciętne opady. Ta zmienność oznacza, że dostępność australijskiego eksportu znacząco waha się z roku na rok.

---

Indie i Chiny: główni producenci, którzy głównie zaspokajają własne potrzeby

Chiny produkują 130-140 milionów ton pszenicy rocznie, prawie w całości konsumowanej w kraju. Głównymi regionami uprawy pszenicy w Chinach jest Nizina Chińska — prowincje Henan, Hebei, Shandong, Jiangsu — gdzie pszenica ozima stanowi główny element rotacji z kukurydzą letnią.

Chiny historycznie utrzymywały strategiczne rezerwy pszenicy i importują stosunkowo niewielkie wolumeny określonej pszenicy o wysokiej zawartości białka do mieszanek z Australii i Kanady (do produkcji mąki na makaron premium i zastosowań piekarniczych, gdzie jakość krajowej pszenicy jest niewystarczająca). Rynek pszenicy w Chinach jest okazjonalnie dużym importerem (kupującym 8-10 milionów ton rocznie, gdy ceny krajowe są wysokie lub jakość jest niska), ale zasadniczo samowystarczalnym.

Indie produkują 105-115 milionów ton pszenicy rocznie, głównie w stanach Pendżab, Hariana i Uttar Pradesh. Indyjska pszenica jest uprawiana w warunkach nawadniania na Nizinie Indo-Gangeckiej. Produkcja systematycznie rosła dzięki odmianom rewolucji zielonej i rozszerzeniu nawadniania.

Indie są w przeważającej mierze samowystarczalne pod względem pszenicy. Utrzymują system skupu zapasów buforowych (Food Corporation of India, FCI) i eksportują tylko nadwyżki. Indie były okresowo dużym eksporterem — szczególnie w 2022 roku, gdy światowe ceny były wysokie po inwazji na Ukrainę — ale rząd nałożył zakazy eksportu, gdy podaż krajowa wydawała się ograniczona. Jakość indyjskiej pszenicy jest ogólnie niższa pod względem zawartości białka niż międzynarodowe klasy premium, co ogranicza dostęp do rynków eksportowych.

---

Regionalne przepływy handlowe: kto eksportuje do kogo

Globalne szlaki handlu pszenicą podążają za przewidywalnymi wzorcami opartymi na konkurencyjności cenowej, logistyce i preferencjach jakościowych:

Rosja → Egipt, Turcja, Bangladesz, Pakistan, Libia, Arabia Saudyjska, Sudan
Rosja dominuje na rynkach importu pszenicy na Bliskim Wschodzie i w Afryce Północnej dzięki konkurencyjnym cenom i bezpośrednim trasom z Morza Czarnego. Przetargi na pszenicę egipskiego General Authority for Supply Commodities (GASC) to największe na świecie wydarzenia zakupu pszenicy przez jednego nabywcę, zdominowane przez podaż pochodzenia rosyjskiego.

USA → Meksyk, Japonia, Korea Południowa, Filipiny, Indonezja
Eksport pszenicy z USA dzieli się według klas: HRW trafia do Meksyku (mąka chlebowa), Japonii (mieszanki), na Filipiny; HRS trafia do Japonii i Korei Południowej do zastosowań wysokobiałkowych; SRW ma bardziej ograniczone rynki eksportowe.

Kanada → Bangladesz, Wielka Brytania, Indonezja, Iran (przed sankcjami)
Kanadyjska CWRS trafia głównie na azjatyckie rynki premium oraz do Wielkiej Brytanii do mieszanek mąki chlebowej. Bangladesz jest dużym nabywcą CWRS.

Australia → Indonezja, Filipiny, Wietnam, Korea Południowa, Japonia, Bliski Wschód
Australia dominuje na rynkach pszenicy w Azji Południowo-Wschodniej, łącząc bliskość, jakość i kontrsezonowy czas dostaw.

Francja/UE → Afryka Północna (Maroko, Algieria, Tunezja), Afryka Zachodnia, wewnątrz UE
Francuska pszenica najbezpośredniej konkuruje z rosyjską pszenicą w przetargach w Afryce Północnej, przy czym produkt francuski zazwyczaj charakteryzuje się wyższą jakością.

Ukraina → Egipt, Tunezja, Indonezja, Bliski Wschód (przed wojną, obecnie zakłócony)
Ukraina konkurowała na tych samych rynkach co Rosja, oferując podobne profile jakościowe i ceny.

---

Mapa zależności: Region uprawy × Klasa × Kontrakt futures

Podsumowując: połączenie miejsca uprawy pszenicy, jej klasy i kontraktu futures, który wycenia te ceny:

Region uprawy	Klasa pszenicy	Kontrakt futures	Główne rynki eksportowe
Kansas/Oklahoma/Teksas	Hard Red Winter (HRW)	KCBT KE (Kansas City)	Meksyk, Japonia, Azja Płd.-Wsch.
N. Dakota/Montana	Hard Red Spring (HRS)	MGEX MWE (Minneapolis)	Japonia, Korea Płd., Tajwan
Illinois/Indiana/Ohio	Soft Red Winter (SRW)	CBOT ZW (Chicago)	Krajowy/ograniczony eksport
Waszyngton/Oregon	Biała pszenica	Rynek fizyczny	Japonia, Korea Płd. (makaron)
Saskatchewan/Alberta	CWRS (kanadyjska pszenica jara twarda)	Minneapolis / rynek fizyczny	Bangladesz, Wielka Brytania, Azja Płd.-Wsch.
Krasnodar/Wołga	Rosyjska pszenica ozima miękka	Euronext MATIF / rynek fizyczny	Egipt, Turcja, Bangladesz
Centralna Ukraina	Ukraińska pszenica ozima	Euronext MATIF / rynek fizyczny	Egipt, Bliski Wschód (zakłócony)
Francja/Beauce	UE miękka konsumpcyjna	Euronext MATIF (EBM)	Afryka Płn., Afryka Zach.
Australia Zachodnia	ASW/APW	Rynek fizyczny (odniesienie do CBOT/MATIF)	Indonezja, Filipiny

Ta mapa pokazuje, dlaczego niepowodzenia w produkcji regionalnej wpływają na konkretne kontrakty futures — susza na Północnych Równinach uderza w ceny HRS w Minneapolis; słabe zbiory z rosyjskiego regionu Morza Czarnego uderzają w ceny MATIF we Francji, ponieważ kupujący przekierowują się na podaż z UE.

---

Najczęściej zadawane pytania

Dlaczego Rosja jest największym eksporterem pszenicy na świecie, skoro Chiny produkują więcej?

Chiny produkują więcej pszenicy, ale wyżywiają 1,4 miliarda ludzi — prawie nic nie jest dostępne na eksport. Rosja ma większą nadwyżkę produkcyjną ponad konsumpcję krajową, co czyni ją głównym eksporterem netto. Wolumen eksportu = produkcja minus konsumpcja krajowa; Chiny mają bardzo mało tej drugiej kategorii pomimo masowej produkcji.

Czym jest czarnoziem i dlaczego ma znaczenie dla pszenicy?

Czarnoziem to rosyjska/ukraińska czarna gleba — jeden z najbardziej żyznych typów gleb na świecie, bogaty w materię organiczną i minerały. Pas czarnoziemny biegnący od Ukrainy przez południową Rosję jest jednym z najbardziej produktywnych gruntów rolnych na Ziemi, dlatego region ten może produkować ogromne ilości pszenicy przy niskich kosztach za tonę. Zakłócenie ukraińskich gruntów czarnoziemnych z powodu wojny jest realnym problemem bezpieczeństwa żywnościowego.

Jak El Niño wpływa na produkcję pszenicy w Australii?

El Niño przynosi cieplejsze, bardziej suche warunki we wschodniej i południowej Australii — zmniejszając opady w kluczowych obszarach uprawy pszenicy w Australii Południowej i Zachodniej. Lata suszy związane z El Niño mogą zmniejszyć produkcję australijską o 30-50%. La Niña (odwrotna faza) przynosi ponadprzeciętne opady i zazwyczaj doskonałe warunki upraw. Produkcja pszenicy w Australii jest zatem skorelowana z cyklem ENSO (El Niño-Southern Oscillation), tworząc wieloletnie wahania w dostępności australijskiego eksportu.

Dlaczego Saskatchewan jest tak dużym producentem pszenicy?

Płaska geografia Saskatchewan, żyzne gleby preriowe (mollisole), zimny, ale o odpowiedniej wilgotności klimat oraz bardzo długie letnie dni stwarzają idealne warunki dla pszenicy Hard Red Spring. Prowincja jest produktywnie uprawiana od końca XIX wieku i posiada ogromną infrastrukturę przeładunkową i eksportową zbóż. Duże rozmiary gospodarstw i zmechanizowana produkcja sprawiają, że koszty za tonę pozostają konkurencyjne.

Jakie są główne choroby roślin wpływające na produkcję pszenicy?

Najistotniejsze ekonomicznie choroby pszenicy to: rdza pszenicy (rdza źdźbłowa, rdza brunatna, rdza żółta) — choroby grzybowe, które mogą zdziesiątkować plony; fuzarioza kłosów — wytwarza mykotoksyny (deoksyniwalenol, DON), które zanieczyszczają ziarno; mączniak prawdziwy oraz septorioza liści. Rdza pszenicy jest najbardziej obawiana, ponieważ nowe, zjadliwe szczepy rdzy (takie jak Ug99 z Afryki Wschodniej) mogą szybko rozprzestrzeniać się między kontynentami i przełamywać odporność odmianową.

---

Kluczowe wnioski

• Światowa produkcja pszenicy wynosi około 780-800 milionów ton rocznie; Chiny (nr 1) i Indie (nr 2) są największymi producentami, ale prawie całą produkcję zużywają w kraju.
• Rosja jest największym eksporterem pszenicy na świecie (~20-25% handlu światowego); Ukraina (nr 2 przed wojną); USA, Kanada, Australia i Francja są głównymi eksporterami.
• Produkcja pszenicy w USA jest geograficznie podzielona według klas: Wielkie Równiny uprawiają HRW (kontrakty KCBT), Północne Równiny uprawiają HRS (kontrakty w Minneapolis), Środkowy Zachód uprawia SRW (kontrakty CBOT).
• Główną klasą eksportową Kanady jest CWRS (Canadian Western Red Spring), pszenica o wysokiej zawartości białka, konkurująca z amerykańską HRS na rynkach premium w Azji i Wielkiej Brytanii.
• Rosja i Ukraina uprawiają pszenicę ozimą na pasach rolniczych czarnoziemnych nad Morzem Czarnym, zaopatrując głównie Bliski Wschód, Afrykę Północną i Azję Południową w konkurencyjnych cenach.
• Australia zbiera zbiory od października do stycznia (odwrotna półkula), zapewniając kontrsezonowe dostawy na rynki Azji Południowo-Wschodniej i wypełniając luki w podaży na półkuli północnej.
• Klasa pszenicy każdego regionu uprawy łączy się bezpośrednio z określonym kontraktem futures: HRW-KCBT, HRS-Minneapolis, SRW-CBOT, pszenica miękka UE-Euronext MATIF; kontrakty fizyczne są wyceniane jako dyferencjały w stosunku do odpowiedniego punktu odniesienia.

Powiązane Lektury

Aby pogłębić wiedzę na tematy omówione w tym artykule, zapoznaj się z tymi powiązanymi przewodnikami: the exchange-traded contracts that reflect these regional supplies, how climate and soil in each belt determine protein and gluten levels i the Mediterranean and North American zones that specialise in amber durum.