Metale nieszlachetne a szlachetne: definicje, przykłady i zasady handlu

Definicja: metale nieszlachetne a szlachetne
Metale nieszlachetne to powszechne metale przemysłowe — miedź, aluminium, cynk, nikiel, ołów i cyna — które łatwo ulegają korozji lub utlenianiu i są zużywane w ogromnych ilościach w budownictwie, produkcji oraz elektronice. Metale szlachetne to rzadkie, odporne na korozję pierwiastki — złoto, srebro, platyna i pallad — cenione za swoją rzadkość, połysk oraz właściwości pieniężne lub przemysłowe. Na rynkach towarowych ten podział ma kluczowe znaczenie, ponieważ metale nieszlachetne są notowane głównie na London Metal Exchange (LME), podczas gdy ceny metali szlachetnych ustalane są przez London Bullion Market Association (LBMA) i kontraktowane na giełdzie COMEX. Każda z tych grup charakteryzuje się innymi czynnikami kształtującymi ceny, łańcuchami dostaw i strukturą rynku.

---

Spis treści

1. Definicje: skąd wywodzą się te terminy
2. Metale nieszlachetne: przemysłowa szóstka
3. Metale szlachetne: wielka czwórka
4. Różnice w handlu: LME vs LBMA vs COMEX
5. Minerały krytyczne: szara strefa
6. Dlaczego ten podział jest istotny: zmienność, łańcuchy dostaw i zastosowania
7. Najczęściej zadawane pytania
8. Kluczowe wnioski

---

Definicje: skąd wywodzą się te terminy

Określenia „nieszlachetny” i „szlachetny” w klasyfikacji metali wywodzą się z alchemii — średniowiecznego poprzednika chemii.

Alchemicy klasyfikowali metale w hierarchii od „nieszlachetnych” do „szlachetnych”. Metale nieszlachetne uważano za materiały gorszej kategorii, ponieważ ulegają korozji, utleniają się i reagują z otoczeniem. Ołów był archetypem metalu nieszlachetnego — ciężki, miękki, łatwo matowiejący. W teorii alchemicznej ołów był materiałem wyjściowym w wielkim dziele transmutacji: jeśli udało się przekształcić nieszlachetny ołów w szlachetne złoto, osiągnięto cel alchemika.

Metale szlachetne (nazywane czasem „metalami rodzimymi” lub „kruszcami”) uważano za wyższe w hierarchii właśnie dlatego, że są odporne na korozję i utlenianie. Złoto nie rdzewieje. Srebro śniedzieje (w wyniku reakcji z siarkowodorem w powietrzu), ale nie koroduje w ten sam sposób. Platyna i pallad są podobnie chemicznie obojętne w większości warunków. Ich trwałość postrzegano jako oznakę doskonałości, dlatego złoto stało się pieniądzem: moneta, która nie koroduje, może być przechowywana przez wieki bez utraty masy.

To alchemiczne ujęcie ma praktyczny odpowiednik ekonomiczny. Metale nieszlachetne korodują — są zużywane w reakcjach z otoczeniem (żelazo rdzewieje, na miedzianych rurach powstaje patyna). Metale szlachetne są trwałe — sztabka złota przechowywana przez 1000 lat nie traci praktycznie nic na wartości. To rozróżnienie właściwości leży u podstaw bardzo odmiennych zachowań rynkowych.

Ważna uwaga: Terminy te nie są stosowane w sposób idealnie spójny w każdym kontekście.

W chemii kategoria „metali szlachetnych” (metali odpornych na utlenianie i korozję) obejmuje złoto, srebro, platynę, pallad, a także osm, iryd, ruten i rod — tzw. metale z grupy platynowców (PGM). Na rynkach towarowych termin „metale szlachetne” używany jest wyłącznie w odniesieniu do złota, srebra, platyny i palladu — jest to węższa grupa.

---

Metale nieszlachetne: przemysłowa szóstka

Sześć metali jest powszechnie uznawanych za podstawowe metale nieszlachetne na rynkach towarowych. Wszystkie sześć jest notowanych na London Metal Exchange (LME).

Miedź (Cu)
Najważniejszy gospodarczo metal nieszlachetny. Wyjątkowa przewodność elektryczna miedzi (ustępująca jedynie srebru, ale znacznie od niego tańsza) czyni ją niezbędną w przewodach elektrycznych, silnikach, transformatorach i elektronice. Głównymi producentami są Chile (ok. 27% światowego wydobycia) i Peru (ok. 11%). Kontrakt na katody miedziane klasy A na LME jest światowym punktem odniesienia cen. Miedź przy cenie rzędu 8000–10 000 USD za tonę stanowi znaczną część wartości globalnego handlu metalami nieszlachetnymi. „Dr Miedź” to przydomek odzwierciedlający jej rolę jako wskaźnika kondycji gospodarki.

Aluminium (Al)
Najobfitszy metal w skorupie ziemskiej, ale kosztowny w produkcji, ponieważ wytapianie aluminium wymaga ogromnego zużycia energii elektrycznej. Niska waga aluminium czyni je kluczowym w przemyśle lotniczym, motoryzacyjnym (odciążanie konstrukcji), opakowaniowym (puszki, folia) i budowlanym. Chiny produkują około 56% światowego aluminium. Kontrakty na stopy aluminium i aluminium pierwotne na LME są światowymi benchmarkami.

Cynk (Zn)
Używany głównie do cynkowania stali — pokrywania stali warstwą cynku w celu zapobiegania korozji. Stal cynkowana jest wykorzystywana w budownictwie (pokrycia dachowe, rynny), nadwoziach samochodowych i sprzęcie AGD. Około 60% cynku trafia do cynkowania. Chiny i Australia są największymi producentami wydobywczymi cynku. Jest to trzeci najczęściej zużywany metal na świecie po żelazie/stali i aluminium.

Nikiel (Ni)
Stosowany w stali nierdzewnej (około 65–70% popytu na nikiel) oraz w coraz większym stopniu w bateriach do pojazdów elektrycznych (jako materiał katodowy w chemii NMC i NCA). Indonezja jest największym producentem niklu na świecie z udziałem ok. 48% w światowym wydobyciu — pozycję tę osiągnięto dzięki agresywnym inwestycjom w procesy HPAL w latach 20. XXI wieku. Nikiel doświadczył jednego z najbardziej dramatycznych wydarzeń na rynku towarowym w ostatnich latach: tzw. short squeeze na LME w marcu 2022 r., kiedy ceny na krótko przekroczyły 100 000 USD za tonę, co skłoniło LME do zawieszenia handlu i anulowania transakcji.

Ołów (Pb)
Wykorzystywany głównie w akumulatorach kwasowo-ołowiowych — akumulatorach rozruchowych w każdym pojeździe z silnikiem spalinowym. W miarę zastępowania pojazdów spalinowych przez elektryczne (EV), popyt na ołów w bateriach może z czasem spaść. Jednak akumulatory kwasowo-ołowiowe pozostają zdecydowanie najtańszą formą magazynowania energii i są używane w systemach zasilania awaryjnego, wózkach widłowych i infrastrukturze telekomunikacyjnej. Ołów jest również wysoce przydatny w recyklingu — ołów wtórny odpowiada za około 85% całkowitej podaży na rynkach rozwiniętych.

Cyna (Sn)
Stosowana głównie w lutach elektronicznych — metalu łączącym komponenty z płytkami drukowanymi. Cyna jest używana w praktycznie każdym urządzeniu elektronicznym. Indonezja i Chiny są największymi producentami. Cyna jest najmniejszym z metali nieszlachetnych na LME pod względem wolumenu, ale ma wysoką wartość za tonę (zazwyczaj ok. 25 000–30 000 USD).

---

Metale szlachetne: wielka czwórka

Złoto (Au)
Definiującą właściwością złota jest trwałość — nie koroduje ani nie śniedzieje w żadnych normalnych warunkach. Ta właściwość sprawiła, że złoto przez tysiąclecia było najbardziej zaufanym metalem pieniężnym, a banki centralne nadal przechowują je jako część rezerw walutowych (globalne rezerwy złota banków centralnych wynoszą ok. 35 000 ton). Zastosowania przemysłowe złota — głównie w elektronice (druty łączące, powłoki stykowe w półprzewodnikach) — konsumują ok. 10–15% rocznego popytu. Reszta to biżuteria (50%) i inwestycje (35%). Złoto jest wyceniane podczas codziennej aukcji LBMA Gold Price w Londynie (fixingi AM i PM). Kontrakty terminowe (futures) na złoto na COMEX (ticker: GC) są głównym narzędziem zabezpieczającym.

Srebro (Ag)
Srebro łączy cechy metalu nieszlachetnego i szlachetnego. Jest najlepszym przewodnikiem elektrycznym spośród wszystkich pierwiastków, co czyni je niezastąpionym w wysokowydajnych zastosowaniach elektrycznych — pasty srebrne w ogniwach słonecznych, styki w przełącznikach, ścieżki przewodzące w elektronice. Zastosowania przemysłowe odpowiadają za około 59% popytu na srebro (dane z 2024 r.), a reszta przypada na biżuterię, monety i inwestycje. Srebro jest znacznie tańsze od złota (stosunek ceny złota do srebra wynosi zazwyczaj 70–90:1), co czyni je „przystępnym metalem szlachetnym” na rynkach inwestycyjnych. Kontrakty futures na srebro na COMEX (ticker: SI) są głównym instrumentem pochodnym.

Platyna (Pt)
Najważniejszym przemysłowym zastosowaniem platyny są samochodowe katalizatory, w których utlenia ona szkodliwe spaliny (CO, węglowodory i NOx) z silników Diesla. Republika Południowej Afryki odpowiada za około 70–75% światowego wydobycia platyny — tak duża koncentracja geograficzna tworzy istotne ryzyko dla podaży. Platyna jest również używana w biżuterii (szczególnie w Japonii i Chinach) oraz w wodorowych ogniwach paliwowych (katalizator elektrolizera i ogniwa). Kontrakty futures na platynę na NYMEX (ticker: PL) są głównym instrumentem pochodnym.

Pallad (Pd)
Pallad jest blisko spokrewniony z platyną (oba należą do metali z grupy platynowców, PGM), ale obsługuje inny rynek główny: pallad trafia do katalizatorów silników benzynowych, a nie Diesla. Rosja jest największym producentem palladu na świecie (Norilsk Nickel odpowiada za ok. 40% globalnej podaży), a RPA jest znaczącym producentem wtórnym. Ekstremalny wzrost ceny palladu (z ok. 500 USD/uncję w 2018 r. do ponad 2900 USD/uncję w 2022 r.) był napędzany ograniczoną podażą z Rosji i gwałtownie rosnącym popytem ze strony producentów samochodów, którzy musieli spełnić zaostrzone normy emisji spalin. Kontrakty futures na pallad na NYMEX (ticker: PA) są głównym instrumentem pochodnym.

---

Różnice w handlu: LME vs LBMA vs COMEX

Struktura giełdowa dla metali nieszlachetnych i szlachetnych jest całkowicie odmienna, co ma znaczenie dla sposobu ustalania cen i realizacji handlu fizycznego.

London Metal Exchange (LME) — Metale nieszlachetne:

LME jest globalnym punktem odniesienia dla wszystkich sześciu metali nieszlachetnych. Działa w oparciu o unikalną kombinację:

• Systemu tradycyjnego handlu głosowego „ring” (jeden z ostatnich na świecie) do odkrywania cen między biurami
• Handlu elektronicznego (platforma LME Select)
• Rynku telefonicznego obsługiwanego między firmami członkowskimi

Ceny na LME są ustalane poprzez proces codziennego oficjalnego kwotowania w wyznaczonych godzinach sesji ring. Te oficjalne ceny (spready kupna/sprzedaży dla kontraktów spot i 3-miesięcznych) są używane jako ceny referencyjne w fizycznych kontraktach dostaw na całym świecie.

Kontrakty na metale nieszlachetne na LME mają kroczące daty realizacji — każdy dzień roboczy może być terminem dostawy metalu LME. Różni się to od większości kontraktów terminowych, które mają stałe miesiące dostawy. Struktura LME odzwierciedla realia dostaw fizycznych: użytkownicy mogą potrzebować metalu w dowolnym dniu, a nie tylko pod koniec miesiąca kalendarzowego.

LME utrzymuje globalną sieć zatwierdzonych magazynów (w Rotterdamie, Singapurze, Baltimore, Detroit i wielu innych lokalizacjach), w których można przechowywać metal zdatny do dostawy na LME. Dokument LME warehouse warrant stanowi tytuł własności do metalu w magazynie.

LBMA (London Bullion Market Association) — Metale szlachetne:

Ceny złota i srebra nie są ustalane na giełdzie z parkietem handlowym. LBMA prowadzi codzienne procesy aukcyjne w celu odkrywania cen złota i srebra:

• LBMA Gold Price: Dwa razy dziennie (AM i PM), zarządzane przez ICE Benchmark Administration (IBA). Zazwyczaj w USD za uncję trojańską.
• LBMA Silver Price: Raz dziennie, również zarządzane przez IBA.

Są to aukcje na rynku pozagiełdowym (OTC) z udziałem dużych banków członkowskich LBMA (m.in. HSBC, Goldman Sachs, JPMorgan, UBS, Barclays). Złoto fizyczne jest przedmiotem obrotu w sztabkach Good Delivery o wadze 400 uncji trojańskich; srebro w sztabkach 1000 uncji trojańskich, oba podlegają standardom czystości i jakości LBMA.

COMEX (CME Group) — Futures na metale szlachetne:

COMEX jest miejscem obrotu głównymi kontraktami terminowymi dla wszystkich czterech metali szlachetnych:

• Złoto (GC): 100 uncji trojańskich, wyceniane w USD
• Srebro (SI): 5000 uncji trojańskich, wyceniane w USD
• Platyna (PL): 50 uncji trojańskich, wyceniane w USD
• Pallad (PA): 100 uncji trojańskich, wyceniane w USD

Kontrakty futures na metale szlachetne na COMEX są używane głównie do zabezpieczania ekspozycji cenowej (hedging) oraz do celów inwestycyjnych. Dostawa fizyczna jest możliwa (COMEX posiada zatwierdzone skarbce w Nowym Jorku), ale zdecydowana większość kontraktów jest rolowana lub zamykana przed terminem dostawy.

Relacja LBMA-COMEX:

Ceny futures na COMEX i ceny fizyczne na LBMA są silnie skorelowane, ale nie identyczne. Spread między futures na COMEX a rynkiem spot na LBMA nazywany jest EFP (Exchange for Physical) — to miara kosztu konwersji między pozycją futures a fizyczną. W okresach stresu rynkowego (jak w marcu 2020 r. dla złota, gdy ceny fizyczne i futures rozbiegły się nawet o 50 USD/uncję), spready te mogą dramatycznie wzrosnąć.

---

Minerały krytyczne: szara strefa

Minerały krytyczne — kobalt, lit, pierwiastki ziem rzadkich, grafit, mangan — są wydobywane z ziemi (co czyni je „twardymi” surowcami) i nie mają związku z rolnictwem (co oznacza, że nie są surowcami „miękkimi”). Jednak niezręcznie mieszczą się w taksonomii metali nieszlachetnych i szlachetnych.

Czy to metale nieszlachetne?

Nie w tradycyjnym sensie LME. LME handluje sześcioma metalami nieszlachetnymi (miedź, aluminium, cynk, nikiel, ołów, cyna) oraz kobaltem. Ale lit i pierwiastki ziem rzadkich nie są produktami LME. Nie są one powszechnie klasyfikowane jako „metale nieszlachetne” w tradycyjnej terminologii rynku towarowego.

Czy to metale szlachetne?

Nie. Nie są rzadkie (lit jest 25. najbardziej rozpowszechnionym pierwiastkiem), nie są odporne na korozję ani historycznie nie pełniły funkcji pieniężnej.

Gdzie pasują?

Zajmują odrębną klasyfikację, która wyłoniła się głównie po 2010 roku: minerały krytyczne, metale strategiczne lub metale technologiczne. Terminy te odzwierciedlają ich kluczowe znaczenie dla określonych zastosowań strategicznych (obronność, czysta energia, elektronika), a nie ich właściwości w tradycyjnych ramach nieszlachetny/szlachetny.

To oznaczenie polityczne ma znaczenie: amerykańska ustawa IRA (Inflation Reduction Act), unijny akt o surowcach krytycznych (Critical Raw Materials Act) i podobne ramy krajowe stworzyły prawne definicje „minerałów krytycznych”, które określają, które łańcuchy dostaw otrzymują dotacje i gdzie mają zastosowanie umowy o wolnym handlu. Kobalt, lit i pierwiastki ziem rzadkich są wyraźnie wymienione w tych ramach.

Dla uczestników rynku towarowego kluczowe rozróżnienie polega na tym, że minerały krytyczne nie mają tak głębokich i płynnych rynków futures, jak metale nieszlachetne i szlachetne. Odkrywanie cen odbywa się często poprzez transakcje OTC, usługi oceny cen (Fastmarkets, Benchmark Mineral Intelligence dla litu) lub — w przypadku kobaltu — stosunkowo płytki rynek LME uzupełniony o wyceny wodorotlenku i siarczanu kobaltu na rynku OTC.

---

Dlaczego ten podział jest istotny: zmienność, łańcuchy dostaw i zastosowania

Rozróżnienie na metale nieszlachetne i szlachetne nie jest tylko teoretyczne. Ma praktyczne konsekwencje dla kupujących towary, menedżerów łańcucha dostaw i logistyków.

Różne profile zmienności:

Metale nieszlachetne są napędzane głównie cyklami popytu przemysłowego. Gdy globalna aktywność produkcyjna zwalnia, ceny miedzi, aluminium i cynku spadają. Gdy przyspiesza, rosną. Metale szlachetne — szczególnie złoto — są napędzane czynnikami finansowymi i pieniężnymi: realnymi stopami procentowymi (złoto tanieje, gdy realne stopy rosną), siłą dolara (złoto zazwyczaj tanieje, gdy dolar się umacnia) oraz apetytem na ryzyko (złoto drożeje, gdy inwestorzy szukają bezpieczeństwa).

Srebro jest wyjątkiem: reaguje zarówno na popyt przemysłowy (jak metal nieszlachetny), jak i nastroje finansowe/pieniężne (jak metal szlachetny). Ta podwójna natura czyni srebro bardziej zmiennym niż czyste metale przemysłowe lub czyste metale pieniężne.

Różne profile ryzyka łańcucha dostaw:

Metale nieszlachetne są pozyskiwane szeroko z wielu krajów, choć poszczególne metale mają ryzyka koncentracji (Chile dla miedzi, Indonezja dla niklu). Metale szlachetne mają bardziej skoncentrowaną podaż: RPA dla platyny (70–75%), Rosja dla palladu (40%), Australia/Chiny dla złota (główni producenci).

Różne narzędzia zabezpieczające (hedging):

Fizyczni nabywcy metali nieszlachetnych zazwyczaj zabezpieczają się poprzez LME, używając kontraktów terminowych i opcji odniesionych do oficjalnych cen LME. Fizyczni nabywcy metali szlachetnych — jubilerzy, producenci elektroniki, paneli słonecznych — używają kontraktów terminowych OTC odniesionych do LBMA oraz kontraktów futures na COMEX.

Różnica w kredycie i zabezpieczeniach:

Warehouse warrants LME są dokumentami tytułu własności, które można finansować (zastawiać jako zabezpieczenie kredytów). Nazywa się to metal financing i jest to główna działalność banków handlujących towarami. Złoto LBMA jest podobnie wykorzystywane jako zabezpieczenie, co odzwierciedla status złota jako aktywa rezerwowego. Metale nieszlachetne w magazynach LME można finansować; rolniczych towarów „miękkich” nie.

---

Najczęściej zadawane pytania

Jaka jest różnica między metalami nieszlachetnymi a szlachetnymi?

Metale nieszlachetne (miedź, aluminium, cynk, nikiel, ołów, cyna) to powszechne metale przemysłowe, które łatwo ulegają korozji lub utlenianiu i są przedmiotem obrotu w dużych wolumenach na potrzeby produkcji i budownictwa. Metale szlachetne (złoto, srebro, platyna, pallad) są rzadsze, odporne na korozję i cenione za zastosowania pieniężne, inwestycyjne oraz przemysłowe. Metale nieszlachetne notowane są głównie na LME; ceny metali szlachetnych ustalane są przez LBMA, a futures na COMEX.

Dlaczego nazywa się je metalami „nieszlachetnymi”?

Termin pochodzi z alchemii — alchemicy klasyfikowali metale w hierarchii od „nieszlachetnych” (gorsze, reaktywne) do „szlachetnych” (lepsze, obojętne). Ołów był archetypem metalu nieszlachetnego, ponieważ matowieje i reaguje z otoczeniem. Złoto było archetypem metalu szlachetnego, ponieważ nie koroduje. Celem alchemicznym była transmutacja metali nieszlachetnych w złoto. Terminy te przetrwały w chemii i na rynkach towarowych.

Na jakiej giełdzie notowane są metale nieszlachetne?

Wszystkie sześć głównych metali nieszlachetnych — miedź, aluminium, cynk, nikiel, ołów i cyna — jest notowanych na London Metal Exchange (LME). Ceny LME są ustalane podczas codziennych sesji ring i używane jako ceny referencyjne w kontraktach fizycznych na całym świecie. LME handluje również kobaltem (minerał krytyczny). Metale nieszlachetne są również notowane na COMEX (szczególnie miedź) oraz na giełdach regionalnych w Chinach (Shanghai Futures Exchange, SHFE).

Gdzie ustalane są ceny metali szlachetnych?

Ceny spot złota i srebra są ustalane podczas codziennego procesu aukcyjnego LBMA w Londynie (LBMA Gold Price dwa razy dziennie; LBMA Silver Price raz dziennie). Ceny futures dla wszystkich czterech metali szlachetnych (złoto, srebro, platyna, pallad) są ustalane na COMEX (część CME Group) w Nowym Jorku. Spread między futures na COMEX a rynkiem fizycznym LBMA to EFP (Exchange for Physical).

Czy kobalt i lit to metale nieszlachetne?

Kobalt i lit nie są ani metalami nieszlachetnymi, ani szlachetnymi w tradycyjnej klasyfikacji rynku towarowego. Kobalt jest notowany na LME, ale nie jest jednym z sześciu tradycyjnych metali nieszlachetnych. Lit nie jest notowany na LME. Oba są klasyfikowane jako „minerały krytyczne” — oznaczenie oparte na polityce, odzwierciedlające ich strategiczne znaczenie dla baterii i czystej energii, a nie tradycyjną kategorię rynku towarowego.

Czy srebro to metal nieszlachetny czy szlachetny?

Srebro jest klasyfikowane jako metal szlachetny, nie nieszlachetny — jest rzadkie, odporne na korozję (śniedzieje pod wpływem siarkowodoru, ale nie koroduje strukturalnie) i historycznie służyło celom pieniężnym i inwestycyjnym. Jednak popyt przemysłowy na srebro odpowiada obecnie za około 59% całkowitego popytu (stan na 2024 r.), co czyni je behawioralnie podobnym do metalu nieszlachetnego pod względem wrażliwości na aktywność przemysłową. Ten podwójny charakter sprawia, że srebro jest jednym z najbardziej złożonych towarów pod względem czynników kształtujących cenę.

---

Kluczowe wnioski

• Podział na metale nieszlachetne i szlachetne wywodzi się z alchemii: metale „nieszlachetne” korodują i reagują; metale „szlachetne” są odporne na korozję i utlenianie.
• Sześć metali nieszlachetnych na rynkach towarowych to miedź, aluminium, cynk, nikiel, ołów i cyna — wszystkie notowane na London Metal Exchange (LME) jako głównym światowym benchmarku.
• Cztery metale szlachetne to złoto, srebro, platyna i pallad — wyceniane przez LBMA w Londynie i notowane jako futures na COMEX w Nowym Jorku.
• Unikalna struktura LME obejmuje tradycyjny handel głosowy „ring”, kroczące codzienne daty realizacji (w przeciwieństwie do miesięcznych wygaśnieć w większości futures) oraz globalną sieć zatwierdzonych magazynów, gdzie tytuł własności potwierdzają dokumenty warrants.
• Srebro łączy cechy obu grup: około 59% popytu na srebro to popyt przemysłowy (wrażliwość na produkcję jak w metalach nieszlachetnych), a 41% to biżuteria, monety i inwestycje (wrażliwość na warunki finansowe jak w metalach szlachetnych).
• Minerały krytyczne (kobalt, lit, ziemie rzadkie, grafit) nie pasują do klasyfikacji metali nieszlachetnych ani szlachetnych — zajmują osobną kategorię „minerałów strategicznych” napędzaną przez transformację energetyczną i politykę obronną.
• Platyna i pallad pełnią tę samą funkcję (katalizatory), ale w różnych typach silników: platyna w Dieslu, pallad w benzynie — co czyni ich ceny wrażliwymi na miks produkcji samochodów na świecie.
• Metale nieszlachetne w magazynach LME mogą być używane jako zabezpieczenie kredytu (metal financing) — to ważna działalność banków, która nie ma odpowiednika w rolniczych towarach „miękkich”.