Emissions Trading Scheme Explained: What It Is, How It Works and What It Means for Global Trade

Emissions trading scheme defined
Emisyon ticaret sistemi (ETS) — diğer adıyla cap-and-trade (üst sınır ve ticaret) sistemi — sera gazı emisyonlarını azaltmaya yönelik piyasa tabanlı bir mekanizmadır. Bir hükümet veya otorite, kapsama alınan sektörlerin toplam CO2 emisyonlarına bir sınır (cap) getirir. Şirketler, emisyonlarını karşılamak için izin belgeleri alır veya satın alır. Daha az emisyon üretenler ellerindeki fazla izinleri satabilirken, daha fazla emisyon üretenler ek izin satın almak zorundadır. AB Emisyon Ticaret Sistemi (EU ETS), enerji, ağır sanayi, havacılık ve deniz taşımacılığını kapsayan dünyanın en büyük karbon piyasasıdır.

---

İçindekiler

1. Cap-and-Trade Sistemi Nasıl Çalışır?
2. EU ETS: Dünyanın En Büyük Karbon Piyasası
3. AB İzin Belgeleri (EUA): Ticarete Konu Edilebilir Araç
4. Faz Geçmişi ve EUA Fiyat Çöküşleri
5. Kapsanan Sektörler: Enerji, Sanayi, Havacılık, Denizcilik
6. Deniz Taşımacılığı: 2024’ten İtibaren ETS Kapsamına Alınması
7. Denizcilik Şirketleri ETS Maliyetlerini Navlun Oranlarına Nasıl Yansıtıyor?
8. UK ETS: Brexit Sonrası Farklılaşma
9. CBAM: Karbon Sınırda Düzenleme Mekanizması
10. Sıkça Sorulan Sorular
11. Öne Çıkanlar

---

Cap-and-Trade Sistemi Nasıl Çalışır?

Bir emisyon ticaret sisteminin üç temel parçası vardır: üst sınır (cap), izin belgeleri (allowances) ve ticaret piyasası.

Üst sınır (cap), kapsanan tüm şirketlerin belirli bir dönemde salmasına izin verilen toplam CO2 (ve diğer sera gazları) miktarıdır. Hükümet bu sınırı belirler ve zamanla düşürür. Her yıl sınır azalır. Emisyonları azaltma baskısını yaratan unsur budur; kirlilik yaratmak için sınırlı ve küçülen bir izin havuzu mevcuttur.

İzin belgeleri (allowances) (ayrıca izin veya kredi olarak da adlandırılır), bir ton CO2 eşdeğeri salma hakkını temsil eder. Şirketler belirli bir miktarı ücretsiz alır (tahsisat) veya hükümet açık artırmalarından satın alır. Her uyum yılının sonunda, şirketler gerçek emisyonlarını karşılayacak kadar izin belgesini teslim etmek zorundadır. Bir şirket 1.000 ton CO2 yaydıysa, 1.000 adet izin belgesi teslim etmelidir.

Ticaret piyasası, izin belgelerinin şirketler arasında el değiştirmesine olanak tanır. Verimlilik iyileştirmeleri veya temiz enerji yatırımlarıyla emisyonlarını azaltan bir şirket, ihtiyaç duymadığı fazla izin belgelerini satabilir. Emisyon azaltmakta zorlanan bir şirket ise kendi çıktısını karşılamak için ekstra izin belgesi satın alabilir. Piyasadaki arz ve talep tarafından belirlenen izin belgesi fiyatı, finansal bir sinyal sağlar. Fiyat yüksek olduğunda, şirketlerin emisyon azaltımına yatırım yapma teşviki artar. Fiyat düşük olduğunda ise emisyonları azaltmak, sadece izin belgesi satın almaktan daha az maliyet etkin olabilir.

Sistemin şıklığı şudur: Hükümet şirketlere emisyonları nasıl azaltacaklarını dikte etmez. Şirketler mevcut en ucuz azaltım seçeneklerini seçer ve piyasa, azaltım yükünü ekonomi genelinde verimli bir şekilde dağıtır.

---

EU ETS: Dünyanın En Büyük Karbon Piyasası

AB Emisyon Ticaret Sistemi, 2003/87/EC sayılı AB Direktifi uyarınca 2005 yılında faaliyete geçmiştir. Dünyanın ilk büyük ölçekli uluslararası karbon piyasasıdır ve en büyüğü olmaya devam etmektedir.

EU ETS, AB genelinde ve ayrıca Norveç, İzlanda ve Lihtenştayn’daki yaklaşık 10.000 tesisi kapsar. Bu tesisler — elektrik santralleri, çelik fabrikaları, çimento fırınları, cam ocakları, kağıt fabrikaları, alüminyum izabe tesisleri, havacılık operatörleri ve (2024’ten itibaren) denizcilik şirketleri — AB’nin toplam sera gazı emisyonlarının yaklaşık %40’ını oluşturmaktadır.

Sistem fazlar halinde çalışır:

Faz	Dönem	Temel Özellikler
Faz 1	2005-2007	Pilot faz. Ücretsiz tahsisatlarda aşırı arz. EUA fiyatı sıfıra yakın çöktü.
Faz 2	2008-2012	Kyoto Protokolü ile uyumlu dönem. Finansal kriz endüstriyel emisyonları düşürdü, arz fazlası sorunu kötüleşti.
Faz 3	2013-2020	Ücretsiz tahsisattan açık artırmaya geçiş (elektrik sektöründeki izinlerin %80+). AB çapında sınır (ulusal değil).
Faz 4	2021-2030	Güçlendirilmiş sınır azaltma yörüngesi (2024’e kadar yıllık %2,2, 2024’ten itibaren yıllık %4,3). Deniz taşımacılığının dahil edilmesi.

EU ETS sınır azaltımı, uzun vadeli emisyon azaltımını yönlendiren temel mekanizmadır. Sınır daraldıkça, izin belgesi kıtlığı artar ve bu da EUA fiyatını destekler.

---

AB İzin Belgeleri (EUA): Ticarete Konu Edilebilir Araç

Bir AB İzin Belgesi (EUA), EU ETS’nin temel birimidir: bir ton CO2 eşdeğeri salma hakkı. EUA’lar şöyledir:

• AB üye ülkeleri tarafından enerji borsası platformlarında (öncelikle Leipzig’deki EEX ve Londra’daki ICE Futures Europe) açık artırma ile satılır.
• ICE Futures Europe (birincil vadeli işlem piyasası), EEX ve tezgah üstü (OTC) aracı piyasalar aracılığıyla ikincil piyasalarda ticareti yapılır.
• Kapsanan şirketler tarafından her yıl 30 Nisan’a kadar, önceki yılın emisyonlarını karşılamak üzere teslim edilir.

ICE EUA vadeli işlem sözleşmesi (ticker: C), dünyadaki en likit karbon vadeli işlem aracıdır. 1.000 EUA’lık (1.000 ton CO2) lotlar halinde işlem görür ve spot uzlaşma, içinde bulunulan yılın Aralık ayı ve birkaç ileri yıl için aktif sözleşmeleri mevcuttur.

EUA fiyat geçmişi:

Dönem	EUA Fiyat Aralığı	Temel Etken
Faz 1 (2005-07)	0-30€/ton, ~0€’ya çöküş	Aşırı tahsisat; fazlar arasında bankalama yok
Faz 2 (2008-12)	5-30€/ton, ~3-5€’ya çöküş	Aşırı tahsisat, emisyonları azaltan finansal kriz
Faz 3 başlangıcı (2013)	~5-8€/ton	Yapısal arz fazlası hâlâ baskın
2018-2019 toparlanma	15-25€/ton	Piyasa İstikrar Rezervi (MSR) uygulaması duyurusu
2021 yükselişi	30-55€/ton	COVID sonrası talep toparlanması, sıkılaşan sınırlar, enerji geçişi bilinci
2022-2023 zirvesi	80-100€/ton	Enerji krizi, elektrik sektöründe gazdan kömüre geçiş
2024 aralığı	50-75€/ton	Zirve sonrası düzeltme; Faz 4 ile ilgili politika belirsizliği

En kritik yapısal reform, 2019’da Piyasa İstikrar Rezervi’nin (MSR) uygulamaya konulmasıydı. MSR, dolaşımdaki toplam izin belgesi sayısı bir eşiği aştığında fazla izinleri otomatik olarak piyasadan çeker ve fazlalık alt eşiğin altına düştüğünde bunları serbest bırakır. Bu mekanizma, Faz 1 ve Faz 2 fiyatlarını çökerten arz fazlasını engeller.

---

Faz Geçmişi ve EUA Fiyat Çöküşleri

Faz 1 ve Faz 2 fiyatlarının neden çöktüğünü anlamak, mevcut sistemin ne kadar güvenilir olduğunu değerlendirmek için önemlidir.

Faz 1 (2005-2007): AB, endüstriyel emisyon tahminlerine dayalı olarak ücretsiz tahsisatlar yaptı; ancak bu tahminler çok cömertti. Mayıs 2006’da gerçek 2005 emisyon verileri açıklandığında, piyasaya aşırı tahsisat yapıldığı anlaşıldı. EUA fiyatları bir gecede 30€/ton civarından 1€/tonun altına düştü. İzin belgeleri Faz 2’ye “bankalanamadığı” için, Faz 1 sonunda fazlalık değersiz hale geldi.

Faz 2 (2008-2012): Bankalamaya izin verildi ancak 2008-2009 finansal krizi endüstriyel üretimi ve emisyonları çökertti, bu da devasa miktarda kullanılmamış izin belgesi fazlası yarattı. EUA fiyatları 2008’de 15-20€/ton seviyesinden 2012’de 3-5€/ton seviyesine geriledi. AB, bu yapısal fazlalığı yönetecek bir mekanizması olmayan bir sistem tasarladığı için eleştirildi.

Faz 3 sonrası reformlar: AB, 2019’da Piyasa İstikrar Rezervi’ni getirdi. Ayrıca acil arz fazlasını ele almak için izin belgelerini “geriye yükledi” (piyasaya sürülmelerini geciktirdi). Bu reformlar, Faz 4’ten itibaren sınırın fiilen sıkılaştırılmasıyla birleşince, 2022-2023 yıllarında fiyatların 80-100€/ton seviyesine toparlanmasını sağladı.

Dersler şudur: Bir cap-and-trade sistemi ancak sınır gerçekten bağlayıcıysa (şirketlerin izin belgesi almasını gerektirecek kadar sıkı) ve yapısal fazlalığı emecek bir mekanizma varsa çalışır. EU ETS, ilk yıllarında her ikisinden de yoksundu ve fiyatlar bu başarısızlığı yansıttı.

---

Kapsanan Sektörler: Enerji, Sanayi, Havacılık, Denizcilik

Enerji ve ısı üretimi: Kapsanan en büyük sektördür. 20 MW termal kapasitenin üzerindeki elektrik santralleri ve endüstriyel yanma tesisleri dahildir. Elektrik sektörü, en maliyet etkin karbonsuzlaştırma seçeneklerine (kömürden gaza ve yenilenebilir enerjiye geçiş) sahip olduğu için Faz 3’ün birincil hedefiydi.

Ağır sanayi: Çelik, çimento, alüminyum, cam, seramik, kağıt, rafineriler. Bu sektörler, her sektördeki en verimli tesislere dayalı karşılaştırma ölçütleri (benchmarks) üzerinden bir miktar ücretsiz tahsisat alır, ancak tahsisat zamanla tam açık artırmaya doğru kademeli olarak azaltılır.

Havacılık: Avrupa Ekonomik Alanı (EEA) içindeki havacılık, Faz 3’ten beri kapsam dahilindedir. Uluslararası uçuşlar (EEA dışı) başlangıçta hariç tutulmuştu; kapsamın uluslararası havacılığa genişletilmesi ICAO müzakereleri kapsamında halen tartışmalıdır.

Deniz taşımacılığı (2024’ten itibaren): Son dönemdeki en önemli genişlemedir. Ocak 2024’ten itibaren, denizcilik şirketleri şu seferlerden kaynaklanan CO2 emisyonları için EUA teslim etmek zorundadır:
– AB limanları arasındaki seferler için %100
– Bir AB limanı ile AB dışı bir liman arasındaki seferler için %50
– Kapsam: 5.000 gros ton üzeri gemiler

Bu dahil etme süreci kademeli olarak uygulanmaktadır: 2024’te emisyonların %40’ı, 2025’te %70’i ve 2026’dan itibaren %100’ü karşılanmalıdır.

---

Deniz Taşımacılığı: 2024’ten İtibaren ETS Kapsamına Alınması

EU ETS’nin deniz taşımacılığına genişletilmesi, kükürt sınırlarının (IMO 2020) uygulamaya konulmasından bu yana nakliye sektörü için en önemli düzenleyici değişikliktir.

Nasıl çalışır: Bir gemiden sorumlu olan denizcilik şirketi (genellikle gemi sahibi veya geminin emniyet yönetimi sisteminde sorumlu olarak belirtilen şirket), AB MRV (İzleme, Raporlama, Doğrulama) sistemine kaydolmalı ve kapsanan seferlerdeki CO2 emisyonları için EUA teslim etmelidir.

Uyum tarafı, Uyum Belgesi sahibidir (geminin operasyonundan genel sorumluluğu olan, genellikle ticari işletmeci olan şirket). Bu durum, navlun sözleşmeleri ve kiralama (charterparty) müzakereleri için önemlidir — izin belgelerini teslim eden taraf, bu maliyeti gemiyi işleten veya kiralayan taraftan tahsil etmelidir.

Pratik bir örnek: 2025 yılında Santos’tan Rotterdam’a (bir AB/AB dışı sefer) Brezilya demir cevheri taşıyan bir Panamax dökme yük gemisi, bu seferde yaklaşık 3.500 ton CO2 yaymaktadır. 2025 yılında bu emisyonların %70’inin (2.450 ton) EUA’lar ile karşılanması gerekir. 60€/ton fiyatla, bu tek bir sefer için 147.000€ ETS uyum maliyeti demektir.

AB rotalarındaki konteyner taşımacılığında TEU başına eşdeğer maliyet: 2024 tahminleri, rota uzunluğuna, gemi verimliliğine ve EUA fiyatına bağlı olarak TEU başına 10-50$ aralığındaydı.

---

Denizcilik Şirketleri ETS Maliyetlerini Navlun Oranlarına Nasıl Yansıtıyor?

Denizcilik şirketleri, EU ETS uyum maliyetlerini kargo müşterilerinden tahsil etmek için hızla harekete geçmiştir.

ETS ek ücretleri: Büyük konteyner nakliye hatları, 2024’ün başından itibaren açık EU ETS ek ücretleri uygulamaya koydu. CMA CGM, Hapag-Lloyd, MSC ve Maersk gibi şirketlerin tümü EU ETS ek ücretleri yayınlamaktadır — genellikle her sefer türü için (AB-AB, AB-AB dışı gelen, AB-AB dışı giden) TEU başına ifade edilir.

Tipik ek ücret seviyeleri (2024): Avrupa içi rotalar için TEU başına yaklaşık 10-50$ ve AB liman uğrakları olan Asya-Avrupa rotaları için rota ve EUA fiyatına bağlı olarak TEU başına 20-80$ civarındadır.

Bu ek ücretler EUA fiyatlarına endekslidir ve periyodik olarak güncellenir. EUA fiyatları hareket ettiğinde, ek ücretler kısa bir gecikmeyle ayarlanır.

Dökme yük gemileri ve tankerler için EU ETS maliyetleri, genellikle sefer bazlı kiralama sözleşmelerinde (charterparty) müzakere edilir. Kiralama sözleşmeleri artık EUA’ları alma ve teslim etmeden hangi tarafın sorumlu olduğunu belirten hükümleri ve uygulanabilir durumlarda geri ödeme maddelerini rutin olarak içermektedir.

İthalatçılar ve tedarik zinciri yöneticileri için: EU ETS maliyetleri artık AB’ye giren, çıkan veya AB içindeki yükler için nakliye maliyetlerinin gerçek, ölçülebilir bir bileşenidir. Bunların varış maliyeti hesaplamalarına ve bütçelere dahil edilmesi gerekmektedir.

---

UK ETS: Brexit Sonrası Farklılaşma

Birleşik Krallık Ocak 2021’de AB’den ayrıldığında, EU ETS’den de ayrıldı. Mayıs 2021’den itibaren Birleşik Krallık, yapısı itibariyle büyük ölçüde EU ETS’yi yansıtan kendi Birleşik Krallık Emisyon Ticaret Sistemini (UK ETS) başlattı.

EU ETS ile temel benzerlikler:
– Aynı cap-and-trade yapısı
– Kapsanan aynı sektörler (enerji, ağır sanayi, Birleşik Krallık içi havacılık)
– UK ETS izin belgeleri (UKA) ayrı fiyatlandırılır ancak genellikle EUA fiyatlarıyla ilişkilidir.

EU ETS’den temel farklar:
– UK ETS henüz deniz taşımacılığını içermemektedir (AB ETS’nin denizcilik kapsamı Birleşik Krallık’a uzanmaz)
– UK ETS farklı (ve genellikle daha cömert) bir başlangıç sınır yörüngesine sahiptir
– UK ETS izin belgeleri (UKA) ICE Futures Europe’ta EUA’lardan ayrı işlem görür; fiyatlar tarihsel olarak EUA fiyatlarından daha düşük olmuştur
– UK ETS, EU ETS’nin aynı biçimde sahip olmadığı bir fiyat destek mekanizmasıyla (maliyet sınırlama önlemleri) başlamıştır.

2024’te UK ETS izin belgesi fiyatları CO2 tonu başına yaklaşık 30-55£ aralığında seyretmiştir — genellikle benzer EUA fiyatlarının %10-20 altındadır.

Küresel emtia tüccarları için pratik sonuç: Bir Birleşik Krallık sevkiyatı veya üretim aşaması şu an için denizcilik ETS maliyetlerine tabi değildir, ancak Birleşik Krallık tesislerinden kaynaklanan endüstriyel emisyonlar UK ETS maliyetlerine tabidir. Hem Birleşik Krallık hem de AB’yi kapsayan tedarik zincirleri, farklı fiyatlara ve biraz farklı kurallara sahip iki ayrı karbon fiyatlandırma rejimiyle karşı karşıyadır.

---

CBAM: Karbon Sınırda Düzenleme Mekanizması

Karbon Sınırda Düzenleme Mekanizması (CBAM) — AB’nin 2023/956 sayılı Tüzüğü ile kurulan — doğrudan EU ETS ile bağlantılıdır ve karbon kaçağını önlemek için tasarlanmıştır.

Karbon kaçağı, EU ETS karbon maliyetleriyle karşı karşıya olan Avrupalı üreticilerin, eşdeğer karbon fiyatlandırmasına sahip olmayan ülkelerden gelen ithalat karşısında pazar payı kaybetmesi veya Avrupa’daki üretimin karbon maliyetinden kaçmak için yurt dışına taşınması ve küresel bir azaltım sağlanmadan emisyonların başka bir yere kayması riskidir.

CBAM, AB dışı ülkelerden gelen belirli karbon yoğun malların ithalatına karbon maliyeti uygulayarak bunu ele alır.

Başlangıçta kapsanan sektörler:
– Demir ve çelik (bazı alt ürünler dahil)
– Alüminyum
– Çimento
– Gübreler (amonyak, nitrik asit ve türetilmiş ürünler)
– Elektrik
– Hidrojen

Zaman çizelgesi:
– Ekim 2023 – Aralık 2025: Geçiş aşaması — Kapsanan malların AB ithalatçıları, içerilen karbon içeriğini raporlamalıdır ancak herhangi bir ödeme gerekmez.
– Ocak 2026’dan itibaren: Tam operasyon — İthalatçılar, haftalık ortalama EU ETS açık artırma fiyatına bağlı bir fiyattan CBAM sertifikaları satın almalıdır.

CBAM uygulamada nasıl çalışır: Hindistan’dan çelik ithal eden bir AB ithalatçısı, çelik üretiminde yer alan CO2’yi hesaplar (çelik tonu başına ton cinsinden). Hindistan’da ulusal bir karbon programı kapsamında halihazırda ödenmiş olan herhangi bir karbon fiyatını düşer. Ardından, kalan emisyonlar için mevcut EU ETS fiyatından CBAM sertifikaları satın alır.

Emtia ithalatçıları ve tedarik ekipleri için: CBAM, AB’ye çelik, alüminyum, gübre ve çimento ithal etmenin etkin karbon maliyetinin artık EU ETS fiyatlandırmasını içerdiği anlamına gelir — üretici AB dışında olsa bile. Bu, malzeme tedariki için rekabet ortamını değiştirir ve etkilenen emtialar için ticaret akışlarını yeniden şekillendirir.

---

Sıkça Sorulan Sorular

ETS ile karbon vergisi arasındaki fark nedir?

Karbon vergisi, CO2 tonu başına sabit bir fiyat belirler ve emisyonların değişmesine izin verir. ETS, izin verilen emisyonların sabit bir miktarını (üst sınır) belirler ve fiyatın değişmesine izin verir. ETS kapsamında, çevresel sonuç (toplam emisyon azaltımı) üst sınır tarafından garanti edilir; maliyet belirsizdir. Karbon vergisinde ise maliyet kesin ancak emisyon azaltımı belirsizdir. Her ikisi de emisyonları azaltmak için piyasa tabanlı yaklaşımlardır.

Bir şirket yeterli EUA teslim etmezse ne olur?

30 Nisan tarihine kadar yeterli izin belgesi teslim edemeyen bir şirket, eksik kalan CO2 tonu başına 100€ (Faz 4’te enflasyona endeksli) tutarında bir ceza ile karşı karşıya kalır ve ayrıca eksik izin belgelerini sonraki yıl teslim etmek zorundadır. Bu ceza ağırdır ve tutarlı bir şekilde uygulanmıştır.

EU ETS fiyatları Faz 1 ve Faz 2’de neden çöktü?

Faz 1’de AB, çok cömert tahminlere dayanarak ücretsiz izin belgelerini aşırı tahsis etti. Gerçek emisyon verileri piyasada arz fazlası olduğunu gösterdiğinde, fiyatlar sıfıra yakın seviyeye düştü. Faz 1 ile Faz 2 arasında izin belgelerinin bankalanmasına izin verilmediğinden, fazlalık değersiz hale geldi. Faz 2’de 2008-2009 finansal krizi endüstriyel çıktıyı ve emisyonları dramatik bir şekilde düşürerek, Piyasa İstikrar Rezervi kurulana kadar fiyatları baskı altında tutan yapısal bir fazlalık yarattı.

Denizcilik şirketleri ETS yükümlülüklerini nasıl hesaplar?

Denizcilik şirketleri, CO2 emisyonlarını AB MRV (İzleme, Raporlama, Doğrulama) sistemi kapsamında sefer başına raporlar. EU ETS uyumu için kapsanan emisyonlar şu şekilde hesaplanır: (kapsanan seferde tüketilen yakıt, ton cinsinden) × (yakıt türü için CO2 emisyon faktörü). Şirket daha sonra bu emisyonların gerekli yüzdesine eşit miktarda EUA teslim eder (2024’te %40, 2025’te %70, 2026’dan itibaren %100).

CBAM bir emtia ithalatçısı için ne anlama geliyor?

AB’ye çelik, alüminyum, çimento, gübre veya elektrik ithal ederseniz, CBAM Ekim 2023’ten itibaren içerilen karbon içeriğini raporlamanızı ve Ocak 2026’dan itibaren CBAM sertifikaları satın almanızı gerektirecektir. Sertifika fiyatı EU ETS fiyatlarına bağlıdır. Pratik etkisi: karbon fiyatlandırması olmayan ülkelerde üretilen karbon yoğun malzemelerin AB’ye ithalatı daha pahalı hale gelecek ve AB ETS maliyetlerini ödeyen AB üreticilerine karşı mevcut maliyet avantajlarını daraltacaktır.

UK ETS, 2024’te EU ETS ile nasıl karşılaştırılır?

Her ikisi de benzer sektörleri kapsayan cap-and-trade programlarıdır. UK ETS izin belgeleri (UKA) genellikle CO2 tonu başına 30-55£’dan işlem görür, bu da EU ETS fiyatlarının yaklaşık %10-20 altındadır. UK ETS henüz deniz taşımacılığını içermemektedir. İki sistem birbirine bağlı değildir — bir Birleşik Krallık şirketi, UKA’ları EU ETS yükümlülüklerini karşılamak için kullanamaz veya tersi geçerli değildir. Brexit sonrası Birleşik Krallık, iki sistemi sonunda birbirine bağlama konusunda ilgi göstermiştir ancak bir takvim belirlenmemiştir.

---

Öne Çıkanlar

• ETS (cap-and-trade sistemi), toplam emisyon sınırı belirler, ticarete konu izin belgeleri çıkarır ve şirketlerin yayılan her ton CO2 için bir izin belgesi teslim etmesini gerektirir.
• EU ETS, 2005’ten beri faaliyette olan ve AB’nin enerji, ağır sanayi, havacılık ve (2024’ten itibaren) deniz taşımacılığından kaynaklanan sera gazı emisyonlarının yaklaşık %40’ını kapsayan dünyanın en büyük karbon piyasasıdır.
• AB İzin Belgeleri (EUA) ICE Futures Europe’ta işlem görür; fiyatlar Faz 1 ve Faz 2’de aşırı tahsisat nedeniyle çökmüş, 2019 Piyasa İstikrar Rezervi reformlarından sonra toparlanmış ve 2022-2023’te 100€/ton civarında zirve yapmıştır.
• Deniz taşımacılığının dahil edilmesi kademelidir: 2024’te emisyonların %40’ı, 2025’te %70’i, 2026’dan itibaren %100’ü kapsanır — bu da AB’ye uğrayan seferler için gerçek, ölçülebilir karbon maliyetleri ekler.
• Denizcilik şirketleri, uyum maliyetlerini kargo müşterilerinden tahsil etmek için EU ETS ek ücretleri (rotaya bağlı olarak genellikle TEU başına 10-80$) getirmiştir.
• UK ETS, yapı olarak EU ETS’yi yansıtır ancak daha düşük fiyatlarla (ton başına yaklaşık 30-55£) ayrı çalışır; deniz taşımacılığı henüz UK ETS kapsamına dahil edilmemiştir.
• CBAM (Karbon Sınırda Düzenleme Mekanizması), EU ETS karbon maliyetlerini AB dışı ülkelerden yapılan çelik, alüminyum, çimento, gübre ve hidrojen ithalatına genişleterek karbon kaçağını önler; tam operasyon Ocak 2026’da başlar.
• Tedarik zinciri profesyonelleri için EU ETS maliyetleri, artık AB ile bağlantılı kargo veya malzemelerle çalışan nakliye ve satın alma ekipleri için gerçek bir bütçe kalemidir.

İlgili Okumalar

Bu makalede ele alınan konuları derinlemesine incelemek için şu ilgili rehberleri keşfedin: the European programme that pioneered this policy approach, how carbon permit prices feed through to power generation costs ve the new category of price exposure these schemes create for emitters.