Soya Yağı ve Palm Yağı: Besin Değerleri, Emtia Piyasaları ve Fiyat Farkını Belirleyen Unsurlar

Soya yağı ve palm yağı tanımları
Soya yağı ve palm yağı, küresel yemeklik yağ tüketiminin %60’ından fazlasını oluşturan, dünyanın en çok ticareti yapılan iki bitkisel yağıdır. Palm yağı, yağ palmiyesi ağacının meyvesinden elde edilir; soya yağı ise soya fasulyesinin küspe için kırılması sürecinde ortaya çıkan bir yan üründür. Her ikisi de büyük borsalarda emtia vadeli işlem sözleşmeleri olarak işlem görür — soya yağı Chicago Board of Trade’de (CBOT), ham palm yağı ise Bursa Malaysia’da — ve BOPO spread olarak bilinen fiyat ilişkileri, dünya genelindeki gıda üreticileri, biyodizel üreticileri ve emtia yatırımcıları tarafından yakından takip edilir.

---

İçindekiler

1. Bir Bakışta Soya Yağı ve Palm Yağı
2. Besin Farklılığı: Yağ Asidi Profilleri ve Sağlık Tartışmaları
3. Küresel Emtia Olarak Palm Yağı ve Soya Yağı: Ölçek ve Pazar Payı
4. Nerede Yetiştirilir ve Kimler İhraç Eder?
5. İşlem Gördükleri Borsalar: CBOT ve Bursa Malaysia
6. Sözleşme Özellikleri: ZL ve FCPO
7. BOPO Spread: Fiyat İlişkisini Anlamak
8. Sürdürülebilirlik ve ESG Boyutu
9. Biyodizel Talebi: Yakıt Politikası Bitkisel Yağ Fiyatlarını Nasıl Etkiler?
10. Sıkça Sorulan Sorular
11. Temel Çıkarımlar

---

Bir Bakışta Soya Yağı ve Palm Yağı

Çoğu kişiye soya yağı ile palm yağı arasındaki farkı sorarsanız, doymuş yağ gramajlarını karşılaştırırlar. Bir emtia yatırımcısına sorarsanız, size BOPO spread değerinden bahsederler. Her iki yanıt da önemlidir; çünkü soya yağı ve palm yağı sadece mutfak malzemeleri değil, küresel yemeklik yağ tüketiminin %60’ından fazlasını temsil eden, dünyanın en çok ticareti yapılan iki bitkisel yağıdır.

Özellik	Soya Yağı	Palm Yağı
Küresel üretim payı	Bitkisel yağ üretiminin ~%27’si	Bitkisel yağ üretiminin ~%36’sı
Birincil üreticiler	ABD, Brezilya, Arjantin	Endonezya, Malezya
Birincil borsa	CBOT (Chicago)	Bursa Malaysia (Kuala Lumpur)
Vadeli işlem kodu	ZL	FCPO
Sözleşme büyüklüğü	60.000 lbs	25 metrik ton
Fiyat birimi	USD cent/lb	Malezya Ringgiti/ton
Doygunluk seviyesi	~%16 doymuş yağ	~%50 doymuş yağ
Oda sıcaklığında fiziksel form	Sıvı	Yarı katı
Birincil kullanım alanları	Gıda, biyodizel	Gıda, biyodizel, oleokimyasallar

Palm yağının oda sıcaklığındaki yarı katı dokusu (yaklaşık 35°C’de erir), onu unlu mamuller, margarin, çikolata ve hazır noodle üretimi için gıda endüstrisinin vazgeçilmezi haline getirir. Soya yağının sıvı formu ise onu Kuzey Amerika’da varsayılan kızartma yağı ve önemli bir endüstriyel hammadde yapar.

Bu iki yağı anlamak, hem gıda endüstrisinin küresel tedarik zincirini hem de enerji sektörünün biyoyakıt zorunluluklarını anlamak demektir. Fiyat düzeyinde, aşağıda detaylandırdığımız BOPO spread aracılığıyla birbirlerine bağlıdırlar.

---

Besin Farklılığı: Yağ Asidi Profilleri ve Sağlık Tartışmaları

Palm yağı ve soya yağı arasındaki temel besin farkı, doymuş ve doymamış yağ oranıdır.

Palm yağı, yaklaşık %50 doymuş yağ asidi — öncelikle palmitik asit (C16:0) — ve %50 doymamış yağ asidi içerir. Bu yüksek doymuş yağ içeriği, ona yarı katı dokusunu ve uzun raf ömrünü kazandırır, ancak kardiyovasküler sağlık perspektifinden bakıldığında tartışmalı bir konudur.

Soya yağı yaklaşık %16 doymuş yağ içerir; geri kalanı tekli doymamış yağ (oleik asit) ile çoklu doymamış yağlar (linoleik ve linolenik asitler) arasında bölünmüştür. Çoklu doymamış yağ içeriği, kimyasal stabilizasyon olmaksızın ona nispeten kısa bir raf ömrü verir.

Yağ Asidi Bileşeni	Soya Yağı	Palm Yağı
Doymuş yağ	~%16	~%50
Tekli doymamış yağ	~%24	~%40
Çoklu doymamış yağ	~%60	~%10

Her iki yağ etrafındaki sağlık tartışmaları devam etmekte ve çekişmeli bir konu olmaya devam etmektedir. Palm yağının doymuş yağ içeriği, 1980’lerde ve 1990’larda halk sağlığı çevrelerinde alarm zillerini çaldırmış ve kısmen hidrojene edilmiş bitkisel yağlara yönelimi artırmıştı; ancak bu yağların da trans yağlar ürettiği ortaya çıktı. Ardından gelen trans yağ skandalı, palm yağının gıda üretimindeki konumunu kısmen iyileştirdi. Soya yağının yüksek omega-6 çoklu doymamış içeriği ise daha yakın zamanda beslenme araştırmaları topluluklarında eleştirilerin hedefi oldu.

Bir emtia alıcısı veya lojistik profesyoneli için beslenme tartışması arka plan bilgisidir. Ticari olarak önemli olan, gıda üreticilerinin tedarik kararlarını kısmen sağlık konumlandırmasına dayalı olarak vermeleri ve bunun da her bir yağın talebini etkilemesidir.

---

Küresel Emtia Olarak Palm Yağı ve Soya Yağı: Ölçek ve Pazar Payı

Palm yağı, küresel bitkisel yağ üretiminin yaklaşık %36’sını oluşturarak dünyanın en çok üretilen bitkisel yağıdır. Soya yağı ise yaklaşık %27 ile ikinci sıradadır. Birlikte, diğer tüm bitkisel yağları (ayçiçek, kolza/kanola, yer fıstığı) kıyaslandığında niş oyuncular haline getiren bir güçle küresel yemeklik yağ piyasalarına hükmederler.

2023/24 döneminde küresel bitkisel yağ üretimi yaklaşık 220 milyon metrik tondu (USDA verileri). Palm yağı yaklaşık 79 milyon MT, soya yağı ise yaklaşık 60 milyon MT katkı sağladı.

Bu ölçek emtia piyasaları için neden önemlidir?

Bu iki yağın fiyatları önemli ölçüde ayrıştığında, gıda üreticileri teknik olarak mümkün olduğu sürece birini diğerinin yerine kullanırlar. Bu ikame dinamiği, BOPO spread değerini tarihsel aralıklar içinde tutan doğal bir düzeltme mekanizması yaratır; ancak arz şokları belirli bir yağı özel olarak etkilediğinde bu mekanizma bozulabilir.

Biyodizel zorunlulukları başka bir katman ekler. Her iki yağ da biyodizel (ve daha yakın zamanda sürdürülebilir havacılık yakıtı) için hammadde niteliğindedir. Enerji fiyatları yükseldiğinde ve biyodizel ekonomisi iyileştiğinde, gıda yağı aynı hammaddeler için yakıt yağı ile rekabet eder ve bu da her iki fiyatı yukarı çeker. Enerji fiyatları düştüğünde ise bu talep geri çekilir.

Her ay yayınlanan USDA Dünya Tarımsal Arz ve Talep Tahminleri (WASDE) raporu, soya yağı için fiyatı hareket ettiren en önemli rapordur. WASDE’nin soya ezme tahminlerinde veya stoklarda yapacağı bir revizyon, ZL vadeli işlemlerini bir işlem seansında %2-4 oranında değiştirebilir.

---

Nerede Yetiştirilir ve Kimler İhraç Eder?

Palm yağı üretiminin coğrafi yoğunluğu, diğer hemen hemen tüm büyük emtialara kıyasla aşırıdır.

Palm Yağı:
– Endonezya, küresel palm yağı arzının yaklaşık %56,2’sini üretir ve yıllık üretimi 45–47 milyon MT civarındadır.
– Malezya, üretimin yaklaşık %27’sini oluşturur.
– Endonezya ve Malezya birlikte dünyanın palm yağının yaklaşık %83’ünü üretir ve küresel ihracatın yaklaşık %86’sını gerçekleştirir.
– Diğer üreticiler (Tayland, Kolombiya, Nijerya, Ekvador) birlikte kalan %17’lik kısmı tedarik eder.

Bu coğrafi yoğunluk seviyesi, emtia standartlarına göre bile sıra dışıdır. İlk iki üreticinin (ABD ve Suudi Arabistan) küresel arzın yaklaşık %25’ini oluşturduğu ham petrol ile karşılaştırın. Palm yağının Güneydoğu Asya’daki iki komşu ülkede yoğunlaşması, belirli tedarik zinciri riskleri yaratır: Tek bir haşere salgını (palmiye biti gibi), aşırı hava olayı veya Endonezya veya Malezya’daki politika değişikliği, küresel gıda arzını anında etkiler.

Soya Yağı:

Soya yağı türetilmiş bir üründür; soya fasulyesi hem soya yağı hem de soya küspesi üretmek için ezilir. Soya ezme ekonomisi, hangi ürünün birincil itici güç olacağını genellikle belirler.

• ABD ve Brezilya birlikte küresel soya üretiminin yaklaşık %65-70’ini oluşturur.
• Arjantin, kısmen Arjantin vergi politikasının tarihsel olarak işlenmiş ürün ihracatını ham soya ihracatına göre teşvik etmesi nedeniyle, soya yağının dünyadaki en büyük ihracatçısıdır.
• Brezilya, soya ezme destinasyonu olarak hızla büyümektedir.

Soya arzının iki kıtadaki (ABD, Brezilya, Arjantin) üç büyük ülkeye coğrafi olarak çeşitlendirilmiş olması, soya yağına palm yağına kıyasla daha dağıtık bir arz risk profili sağlar. Brezilya’daki bir kuraklık son derece önemlidir, ancak ABD ve Arjantin tampon arz olarak kalmaya devam eder.

---

İşlem Gördükleri Borsalar: CBOT ve Bursa Malaysia

Soya yağı (ZL), şu anda CME Group’un bir parçası olan Chicago Board of Trade’de (CBOT) işlem görür. Soya fasulyesi (ZS) ve soya küspesi (ZM) vadeli işlemleriyle birlikte “soya kompleksi”nin üç ayağından biridir. Bu üç sözleşme, işlenmiş ürünlerin (yağ + küspe) değeri ile ham soya maliyeti arasındaki fark olan “ezme marjı” (crush spread) aracılığıyla birbirine bağlıdır.

Ham Palm Yağı (FCPO), Kuala Lumpur’daki türev borsası olan Bursa Malaysia Derivatives’te işlem görür. FCPO, metrik ton başına Malezya Ringgiti cinsinden fiyatlandırılır; bu da uluslararası alıcıların hem emtia fiyat riskini hem de kur riskini taşıdığı anlamına gelir. CME Group’ta (Chicago’da işlem gören) ABD doları cinsinden bir palm yağı vadeli işlem sözleşmesi de mevcuttur, ancak Bursa Malaysia’daki FCPO, fiziksel sözleşmelerde kullanılan birincil küresel ölçüttür.

Her iki sözleşme de aynı ekonomik işlevi görür: bitkisel yağ için fiyat keşfi ve içerik maliyetlerini sabitlemesi gereken alıcılar için bir koruma (hedging) aracı.

---

Sözleşme Özellikleri: ZL ve FCPO

Eğer emtia maliyet yönetiminden sorumluysanız, bu emtiaların borsalarda nasıl işlem gördüğünün mekaniğini anlamak önemlidir.

CBOT Soya Yağı (ZL)
– Sözleşme büyüklüğü: 60.000 pound (~27,2 metrik ton)
– Fiyat kotasyonu: Pound başına ABD cent’i
– Tick büyüklüğü: 0,01 cent/lb = Sözleşme başına 6,00 $
– Teslimat ayları: Ocak, Mart, Mayıs, Temmuz, Ağustos, Eylül, Ekim, Aralık
– Fiziksel teslimat: Illinois, Indiana, Ohio ve Pensilvanya’daki onaylı depolar
– Takas: CBOT spesifikasyonlarını karşılayan soya yağının fiziksel teslimatı

Bursa Malaysia Ham Palm Yağı (FCPO)
– Sözleşme büyüklüğü: 25 metrik ton
– Fiyat kotasyonu: Metrik ton başına Malezya Ringgiti (MYR)
– Tick büyüklüğü: MYR 1/ton = Sözleşme başına MYR 25
– Teslimat ayları: Tüm takvim ayları
– Fiziksel teslimat: Yarımada Malezya limanları

Tek bir ZL sözleşmesi (60.000 lbs ≈ 27,2 MT) ile iki FCPO sözleşmesi (2 × 25 MT = 50 MT) büyüklük olarak doğrudan karşılaştırılamaz, bu da pozisyon büyüklüklerine ve hedging oranlarına bakarken dikkat edilmesi gereken bir husustur.

USDA WASDE raporu (aylık olarak, genellikle her ayın 10-12’si civarında yayınlanır), ZL için en önemli planlı fiyat katalizörüdür. FCPO ise en çok Malezya ve Endonezya hükümetlerinin politika duyurularına karşı hassastır — ihracat harçları, ihracat vergisi değişiklikleri ve biyodizel zorunluluğu güncellemeleri, politika kaynaklı temel katalizörlerdir.

---

BOPO Spread: Fiyat İlişkisini Anlamak

BOPO spread, soya yağı (CBOT kodu olan BO’dan) ile palm yağı (PO) arasındaki fiyat farkıdır. Birim dönüşümü yapıldıktan sonra her iki yağın da aynı birim üzerinden, metrik ton başına ABD doları olarak ifade edilir.

BOPO spread neden önemlidir:

Soya yağı ve palm yağı küresel olarak en büyük iki bitkisel yağ olduğundan, gıda üreticileri, biyodizel üreticileri ve emtia yatırımcıları, hangi yağın nispeten daha ucuz olduğunu ve ikamenin ekonomik anlam ifade edip etmediğini belirlemek için spread değerini izlerler.

Tarihsel olarak soya yağı, palm yağına göre primli işlem görmüştür; palm yağı, hektar başına daha yüksek verim (palm için hektar başına yaklaşık 3,7 MT, soya için 0,4–0,5 MT) nedeniyle ton başına daha ucuza üretilir. Spread genişlediğinde, palm yağı soya yağına kıyasla daha cazip hale gelir, talebi kaydırır ve sonunda spread değerini tekrar sıkıştırır.

2024 BOPO spread tersine dönmesi:

2024 yılında, BOPO spread tersine dönme dönemleri yaşadı; soya yağı, tarihsel priminin aksine palm yağına göre indirimli işlem gördü. Bu durum şunlardan kaynaklandı:

1. Büyük ABD soya hasadının soya yağı arzını artırması ve ZL fiyatlarını düşürmesi.
2. Endonezya ve Malezya’daki hava koşulları nedeniyle palm yağı arzının daralması.
3. Hindistan’daki ithalat vergisi değişikliklerinin palm yağı ticaret akışlarını etkilemesi.

Tersine dönme ticari olarak önemlidir: Soya yağı palm yağından daha ucuz olduğunda, ikame yapabilen gıda üreticileri soya yağına geçiş yapar ve bu da kendi kendini düzelten bir talep kayması yaratır. Biyodizel üreticileri de aynı hesaplamayla karşı karşıyadır; daha ucuz olan hammadde kazanır.

---

Sürdürülebilirlik ve ESG Boyutu

Palm yağı, Brezilya soya fasulyesi dışında belki de diğer tüm büyük tarım emtialarından daha fazla sürdürülebilirlik incelemesine tabi tutulmuştur.

Temel sorun şudur: Yağ palmiyesi yetiştiriciliği, özellikle Endonezya ve Malezya’da, devasa miktarlarda karbon depolayan turbalık alanlarda tropikal ormansızlaşma ile ilişkilendirilmiştir. 2004 yılında kurulan Sürdürülebilir Palm Yağı Yuvarlak Masası (RSPO) sertifikasyon programı, sertifikalı palm yağının ormansızlaşma veya turba dönüşümü olmadan üretildiğini doğrulamayı amaçlamaktadır.

RSPO sertifikalı palm yağı, şu anda küresel palm yağı üretiminin yaklaşık %21’ini temsil etmektedir. Büyük tüketim ürünleri şirketleri (Unilever, Nestlé, Procter & Gamble), tedarik zincirlerinde %100 sertifikalı sürdürülebilir palm yağı kullanmayı taahhüt ederek sertifikalı ürün için bir primli fiyat pazarı yaratmışlardır.

Soya yağı için, Amazon ormansızlaşması bağlantısı, özellikle Brezilya menşeli soya için birincil sürdürülebilirlik endişesidir. Büyük soya tüccarları arasında 2006 yılında imzalanan ve yeni ormansızlaştırılmış Amazon arazilerinden soya satın almama yönündeki soya moratoryumu, Amazon biyomu için büyük ölçüde etkili olmuş ancak kapsama dahil olmayan Cerrado (Brezilya’nın savan bölgesi) için daha az etkili olmuştur.

Her iki yağı da tedarik eden emtia alıcıları için ESG uyumluluğu, giderek artan bir şekilde tedarik zinciri izlenebilirlik belgeleri (menşe sertifikaları, sürdürülebilirlik sertifikaları ve kaynak plantasyonlar için coğrafi konum verileri) gerektirmektedir.

---

Biyodizel Talebi: Yakıt Politikası Bitkisel Yağ Fiyatlarını Nasıl Etkiler?

Hem soya yağı hem de palm yağı için en az anlaşılan fiyat belirleyicilerinden biri biyodizel talebidir. Yakıt politikası ile gıda emtiası fiyatlarının doğrudan kesiştiği nokta burasıdır.

Biyodizel bir talep itici gücü olarak nasıl çalışır:

Hem soya yağı hem de palm yağı, transesterifikasyon adı verilen bir işlemle biyodizele dönüştürülebilir. Biyodizel ekonomisi elverişli olduğunda (genellikle ham petrol fiyatları yüksek olduğunda), biyodizel tesisleri fiziksel yağ arzı için gıda üreticileriyle rekabet eder. Bu durum, gıda talebi artmamış olsa bile bitkisel yağ fiyatlarını yukarı çeker.

Endonezya’nın biyodizel zorunluluğu:

Endonezya, dünyanın en agresif palm yağı biyodizel programını yürütmektedir. 2023’te tanıtılan B35 zorunluluğu, Endonezya’da satılan dizel yakıtın en az %35 oranında palm yağı bazlı biyodizel içermesini şart koşmaktadır. Endonezya’nın iç biyodizel programı yılda yaklaşık 13–15 milyon ton palm yağı tüketmektedir; bu, Endonezya’nın tüm palm yağı üretiminin yaklaşık %30’unun gıda olarak ihraç edilmeyip yurt içinde yakıt olarak tüketildiği anlamına gelir.

Endonezya biyodizel karışım zorunluluğunu (B20’den B30’a, B35’e) artırdığında, bu durum ihracat için mevcut palm yağı hacmini doğrudan azaltarak küresel arzı daraltır ve fiyatları yukarı iter. Bu, Endonezya’nın yakıt politikasını küresel bitkisel yağ piyasalarındaki en önemli ancak en az sezgisel fiyat belirleyicilerinden biri haline getirir.

ABD soya yağı ve yenilenebilir dizel:

ABD’de, Yenilenebilir Yakıt Standardı (RFS) ve eyalet düzeyindeki teşvikler (özellikle Kaliforniya’nın Düşük Karbonlu Yakıt Standardı), doğrudan kullanıma hazır bir yakıt alternatifi olarak kullanılabilen daha kaliteli bir biyodizel versiyonu olan yenilenebilir dizel üretiminde hızlı bir büyümeyi tetikledi. Soya yağı, ABD’deki yenilenebilir dizel üretimi için birincil hammaddedir.

ABD’nin yenilenebilir dizel kapasitesi 2023–2024 yıllarında, Valero ve Darling Ingredients’ın ortak girişimi olan Diamond Green Diesel gibi şirketlerin işlettiği tesislerin her yıl milyonlarca ton soya yağı tüketmesiyle hızla genişledi. Bu genişleyen ABD biyodizel/yenilenebilir dizel talebi, soya yağı fiyatlarının gıda talebi büyümesinin tek başına gerekçelendireceğinden daha dirençli olmasının önemli bir nedenidir.

---

Sıkça Sorulan Sorular

Soya yağı ile palm yağı arasındaki fark nedir?

Soya yağı, ağırlıklı olarak ABD, Brezilya ve Arjantin’de üretilen soya fasulyesinden elde edilir. Palm yağı, neredeyse tamamı Endonezya ve Malezya’da üretilen yağ palmiyesi meyvesinden elde edilir. Temel farklar: palm yağı oda sıcaklığında yarı katıdır ve yaklaşık %50 doymuş yağ içerir; soya yağı ise yaklaşık %16 doymuş yağ içeren sıvıdır. Her ikisi de borsalarda büyük emtia vadeli işlemleri olarak işlem görür.

BOPO spread nedir?

BOPO spread, soya yağı (BO) ile ham palm yağı (PO) arasındaki, birim dönüşümü sonrası metrik ton başına ABD doları olarak ifade edilen fiyat farkıdır. Tarihsel olarak soya yağı, palm yağına göre primli işlem görür. Spread daraldığında veya tersine döndüğünde, gıda üreticileri ve biyodizel üreticileri talebi nispeten daha ucuz olan yağa kaydırırlar. Spread, bitkisel yağ alıcıları ve emtia yatırımcıları tarafından bir ikame sinyali olarak yakından izlenir.

Palm yağı bir emtia olarak nerede işlem görür?

Ham palm yağı (CPO), öncelikle Bursa Malaysia Derivatives’te FCPO koduyla işlem görür. Sözleşme büyüklüğü 25 metrik tondur ve ton başına Malezya Ringgiti ile fiyatlandırılır. CME Group’ta ABD doları cinsinden bir palm olein sözleşmesi de vardır, ancak FCPO, fiziksel tedarik sözleşmelerinde referans fiyat olarak kullanılan küresel ölçüt olmaya devam etmektedir.

Biyodizel neden soya yağı ve palm yağı fiyatlarıyla ilgilidir?

Her iki yağ da biyodizel ve yenilenebilir dizel üretimi için temel hammaddelerdir. Ham petrol fiyatları yüksek olduğunda, biyodizel ekonomisi iyileşir ve yakıt üreticileri bitkisel yağ arzı için gıda üreticileriyle rekabet eder; bu da fiyatları yukarı çeker. Endonezya’nın B35 biyodizel zorunluluğu tek başına, ülkenin palm yağı üretiminin yaklaşık %30’unu yurt içi yakıt kullanımına yönlendirerek ihracat mevcudiyetini doğrudan azaltmaktadır.

En çok palm yağını hangi ülkeler ihraç eder?

Endonezya ve Malezya palm yağı ihracatına hükmederek küresel palm yağı ihracatının yaklaşık %86’sını birlikte oluştururlar. Tek başına Endonezya küresel arzın yaklaşık %56’sını üretir. Bu yoğunlaşma, her iki ülkedeki üretimde hava koşulları, politika veya hastalıktan kaynaklanan herhangi bir önemli aksaklığın küresel fiyatları anında etkilediği anlamına gelir.

Palm yağı sürdürülebilir mi?

Bu tartışmalıdır. Palm yağı, hektar başına dünyanın en yüksek verimli bitkisel yağıdır, bu da alternatiflerine göre ton başına daha az arazi gerektirdiği anlamına gelir. Ancak, palm yağı genişlemesi tarihsel olarak Endonezya ve Malezya’da tropikal ormansızlaşma ile ilişkilendirilmiştir. Sürdürülebilir Palm Yağı Yuvarlak Masası (RSPO), küresel üretimin yaklaşık %21’ini ormansızlaşma içermeyen standartları karşıladığı şeklinde sertifikalandırmaktadır. Sürdürülebilirlik taahhütleri olan alıcılar için RSPO sertifikalı tedarik, standart durum tespiti adımıdır.

---

Temel Çıkarımlar

• Palm yağı, küresel bitkisel yağ üretiminin yaklaşık %36’sını oluşturur; soya yağı %27’sini oluşturur; birlikte dünya yemeklik yağ piyasalarına hükmederler.
• Endonezya, küresel palm yağının %56,2’sini üretir. Malezya ile birleştiğinde, iki ülke üretimin %83’ünü ve ihracatın %86’sını karşılar; bu, diğer hemen hemen tüm büyük emtialardan farklı bir arz yoğunlaşma riskidir.
• Soya yağı, CBOT’ta ZL sözleşmesi (60.000 lbs) olarak işlem görür; ham palm yağı, Bursa Malaysia’da Malezya Ringgiti ile fiyatlandırılan FCPO sözleşmesi (25 metrik ton) olarak işlem görür.
• BOPO spread (iki yağ arasındaki fiyat farkı), gıda üreticilerinin ve biyodizel üreticilerinin hangi yağı tedarik edeceklerine karar vermek için kullandıkları birincil sinyaldir.
• 2024 yılında, büyük ABD soya hasadı ve Endonezya’daki arz sıkışıklığı nedeniyle BOPO spread tersine döndü ve soya yağı kısa süreliğine palm yağından daha ucuza işlem gördü.
• Endonezya’nın B35 biyodizel zorunluluğu, ülkenin palm yağı üretiminin yaklaşık %30’unu yurt içi yakıt kullanımına yönlendirerek, Endonezya yakıt politikasını küresel palm yağı fiyatlarının en önemli itici güçlerinden biri haline getirmektedir.
• ABD yenilenebilir dizel büyümesi (öncelikle soya yağı hammaddesi), önemli miktarda yeni iç talep ekleyerek soya yağı fiyatlarını gıda talebi büyümesinin haklı çıkaracağından daha dirençli tutmuştur.
• USDA WASDE raporu, soya yağı vadeli işlemleri için en önemli planlı fiyat katalizörüdür; FCPO ise en çok Malezya ve Endonezya hükümetlerinin politika duyurularına karşı hassastır.